Metodologia bioetyki

Article Sidebar

PDF Full text
Opublikowane: 2014-12-15
DOI: https://doi.org/10.13153/diam.42.2014.680
Słowa kluczowe:
definicja bioetyki, metoda bioetyki, metody oparte na zasadach, metoda kazuistyczna, metody alternatywne, J. Childress, T. Beauchamp, E.D. Pellegrino, A.R. Jonsen

Main Article Content

Barbara Chyrowicz
Instytut Filozofii Teoretycznej KUL

Abstrakt

Prezentowana w artykule problematyka dotyczy (1) statusu bioetyki jako dyscypliny naukowej i (2) wykorzystywanych w niej metod badawczych. W ramach statusu bioetyki omawiane są problemy związane ze zdefiniowaniem bioetyki, sposobami jej uprawiania (interdyscyplinarny dyskurs, etyka stosowana, kontynuacja etyki medycznej) oraz wyborem dyscypliny, w ramach której miałaby być uprawiana (prawo, teologia, filozofia). Przedstawione metody bioetyki zostały podzielone na normatywne  i nienormatywne. Metody nienormatywne to metody empiryczne, zarówno jakościowe jak i ilościowe; metody normatywne natomiast zostały ujęte w trzech grupach: metody oparte na zasadach (aplikacyjna i koherencyjna), metoda kazuistyczna oraz metody alternatywne (perspektywa etyki cnót, perspektywa etyki troski, metoda komunitariańska i perspektywa narracyjna). Ponieważ alternatywne sposoby badania problemów bioetycznych nie są zawsze metodologicznie dopracowane, obok pojęcia metody zostało wprowadzone pojęcie perspektywy badawczej (w literaturze przedmiotu używane zamiennie z pojęciem podejścia badawczego).

Article Details

Numer

Nr 42 (2014)

Dział

Temat specjalny - Przekroje bioetyki

Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.

Biogram autora

Barbara Chyrowicz - Instytut Filozofii Teoretycznej KUL

Barbara Chyrowicz, prof. dr hab.
Instytut Filozofii Teoretycznej KUL
Al. Racławickie 14
Pl-20-950 Lublin
e-mail: barbarac@kul.lublin.pl

Jak cytować

„Metodologia Bioetyki”. 2014. Diametros, nr 42 (grudzień): 1-28. https://doi.org/10.13153/diam.42.2014.680.

Bibliografia

Alexander, Wynia [2008] – G.C. Alexander, M.K. Wynia, Survey Research in Bioethics, [w:] Empirical Methods for Bioethics: A Primer, L. Jacoby, L.A. Siminoff (red.), Elsevier, Oxford 2008, s. 139–160.

Andre [2002] – J. Andre, Bioethics as practice, University of North Carolina Press, Chapel Hill, NC 2002.

Arras [1991] – J. Arras, Getting Down to Cases: The Reviwal of Casuistry in Bioethics, „Journal of Medicine and Philosophy” (16) 1991, s. 29–51.

Arras [2007] – J. Arras, Nice Story, But So What? Narrative and Justification in Ethics, [w:] Bioethics. An Introduction to the History, Methods and Practice, N.S. Jecker, A.R. Jonsen, R.A. Pearlman (red.), Jones and Bartlett Publishers, Boston – Toronto

– London – Singapore 2007, s. 206–225.

Beauchamp, Childress [2001] – T.L. Beauchamp, J.F. Childress, Principles of Biomedical Ethics, Oxford University Press, New York – Oxford 2001.

Beauchamp [2005] – T.L. Beauchamp, The Nature of Applied Ethics [w:] A Companion to Applied Ethics, R.G. Frey, Ch. Heath Wellman (red.), Oxford University Press, Oxford 2005, s. 1–16.

Bert, Culver, Clouser [1997] – B. Gert, C.M. Culver, K.D. Clouser, A Bioethics: A Return to Fundamentals, Oxford University Press, New York 1997.

Bloch, Chodoff, Green [1999] – Psychiatric ethics, S. Bloch, P. Chodoff, S.A. Green (red.), Oxford University Press, Oxford 1999.

Boyle [2006] – J. Boyle, The Bioethics of Global Biomedicine: A Natural Law Reflection, [w:] Global Bioethics. The Collapse of Consensus, H.T. Engelhardt (red.), M&M Scrivener Press, Salem, MA 2006, s. 300–334.

Brody [2009] – H. Brody, The Future of Bioethics, Oxford University Press, Oxford – New York 2009.

Burley, Harris [2002] – A Companion to GenEthics, J. Burley, J. Harris (red.), Blackwell, Oxford 2002.

Cahill [2010] – L.S. Cahill, Religion and Theology, [w:] Methods in Medical Ethics, J.Sugerman, D. Sulmasy (red.), Georgetown University Press, Washington, DC 2010, s. 73–90.

Callahan [1973] – D. Callahan, Bioethics as a Discipline, „Hastings Center Studies” (1) 1973, s. 66-73.

Callahan [2005] – D. Callahan, Bioethics, [w:] The Encyclopedia of Bioethics, vol. 1, S.G. Post (red.), MacMillan, New York 2005, s. 278–287.

Campany [1994] – R.F. Campany, Taoist Bioethics in the Final Age: Therapy and Salvation in the Book of Divine Incantations for Penetrating the Abyss, [w:] Religious Methods and Resources in Bioethics, P.F. Camenisch (red.), Kluwer Academic Publishers, Dor- drecht – Boston – London 1994, s. 67–91.

Castignone [2006] – S. Castignone, The Problem of Limits of Law in Bioethical Issues, [w:] Bio- ethics in Cultural Context. Reflections on Methods and Finitude, Ch. Rehmann-Sutter, M. Düwell, D. Mieth (red.), Springer, Dordrecht 2006, s. 81–90.

Chambers [2010] – T. Chambers, Literature, [w:] Methods in Medical Ethics, J. Sugerman, D. Sulmasy (red.), Georgetown University Press, Washington DC 2010, s. 159–174.

Charon [1993] – R. Charon, The narrative road to empathy, [w:] Empathy and the practice of medicine: Beyond pills and the scalpel, H. Spiro, M.G.M. Curnen, E.St. Peschel, D. James (red.), Yale University Press, New Haven CT 1993, s. 147–159.

Charon [2007] – R. Charon, Narrative and Medicine, [w:] Bioethics: An Introductory to the His- tory, Methods, and Practice, N.S. Jecker, A.R. Jonsen, R.A. Pearlman (red.), Jones and Bartlett Publishers, Boston – Toronto – London – Singapore 2007, s. 202–205.

Childress [2009] – J.F. Childress, Methods in Bioethics, [w:] The Oxford Handbook of Bioethics, B. Steinbock (red.), New York 2009, s. 15–45.

Clouser [1978] – K.D. Clouser, Bioethics, [w:] Encyclopedia of Bioethics, vol. 1, W. Reich (red.), The Free Press, New York 1978, s. 116–125.

Clouser, Gert [1990] – K.D. Clouser, B. Gert, A Critique of Principlism, „Journal of Medicine and Philosophy” (15) 1990, s. 219–236.

Daniels [1985] – N. Daniels, Just Health Care, Cambridge University Press, Cambridge 1985.

Davis [1994] – D.S. Davis, Methods in Jewish Bioethics, [w:] Religious Methods and Resources in Bioethics, P.F. Camenisch (red.), Kluwer Academic Publishers, Dordrecht – Bos- ton – London 1994, s. 109–126.

Donagan [1977] – A. Donagan, A Theory of Morality, University of Chicago Press, Chicago 1977.

Eckenwiler, Cohn [2007] – The Ethics of Bioethics. Mapping the Moral Landscape, L.A. Eckenwiler, F.G. Cohn (red.), The John Hopkins University Press, Baltimore MD 2007.

Engelhardt [2006] – H.T. Engelhardt, The Search for a Global Morality: Bioethics, The Culture Wars, and Moral Diversity, [w:] Global Bioethics. The Collapse of Consensus, H.T. Engelhardt (red.), M&M Scrivener Press, Salem, MA 2006, s. 18-49.

Fan [2006] – R. Fan, Bioethics: Globalization, Communitization, or Localization?, [w:] Global Bioethics. The Collapse of Consensus, H.T. Engelhardt (red.), M&M Scrivener Press, Salem, MA 2006, s. 271–299.

Fletcher [1954] – J.P. Fletcher, Morals and Medicine. The Moral Problems of the Patient’s Right to Know the Truth, Contraception, Artifical Insemination, Sterilization, and Euthanasia, Princeton University Press, Princeton 1954.

Forman, Damschroder [2008] – J. Forman, L. Damschroder, Qualitative content analysis, [w:] Empirical Methods for Bioethics: A Primer, L. Jacoby, L.A. Siminoff (red.), Else- vier, Oxford 2008, s. 39–62.

Frader [2008] – J. Frader, The Significance of Empirical Bioethics for Medical Practice: A Physician’s Perspective, [w:] Empirical Methods for Bioethics: A Primer, L. Jacoby, L.A. Siminoff (red.), Elsevier, Oxford 2008, s. 21–35.

Foucault [2000] – M. Foucault, Historia seksualności, tłum. B. Banasiak, Czytelnik, Warszawa 2000.

Green [1990] – R.M. Green, Method in Bioethics: A Troubled Assessment, „The Journal of Medicine and Philosophy” (15) 1990, s. 179–197.

Grisez, Boyle [1979] – G. Grisez, J. Boyle, Life and Death with Liberty and Justice, University of Notre Dame Press, Notre Dame, IN 1979.

Grodin [1995] – M.A. Grodin, Introduction: The Philosophical and Historical Roots of Bioethics, [w:] Meta Medical Ethics. The Philosophical Foundations of Bioethics, M.A. Grodin (red.), Kluver Academic Publishers, Dordrecht – Boston – London 1995, s. 1–26.

Hall, King [2010] – M.A. Hall, N.M.P. King, Legal methods, [w:] Methods in Medical Ethics, J.Sugerman, D. Sulmasy (red.), Georgetown University Press, Washington, DC 2010.

Harris [1985] – J. Harris, The Value of Life. An Introduction to Medical Ethics, Routledge & Kegan Paul Books, London – New York 1985.

Heyd [1992] – D. Heyd, Genethics. Moral Issues in the Creation of People, Oxford University Press, Berkeley – Los Angeles – Oxford 1992.

Hunter [2007] – K.M. Hunter, Doctors’ Stories (Selection), [w:] Bioethics: An Introductory to the History, Methods, and Practice, N.S. Jecker, A.R. Jonsen, R.A. Pearlman (red.), Jones and Bartlett Publishers, Boston – Toronto – London – Singapore 2007, s. 189–201.

Irving [b.r.] – Dianne N. Irving, What is „Bioethics”?, dostępne na: www.lifeissues.net/writers/irv/irv_whatisbioethics07.html.

Jonsen, Toulmin [1989] – A.R. Jonsen, S. Toulmin, The Abuse of Casuistry. A History of Moral Reasoning, University of California Press, Berkeley – Los Angeles – London 1989.

Jonsen, Siegler, Winslade [1992] – A. Jonsen, M. Siegler, W. Winslade, Clinical Ethics: A Practical Approach to Ethical Decisions in Clinical Medicine, McGraw Hill Inc., New York 1992.

Jonsen [1998] – A.R. Jonsen, The Birth of Bioethics, Oxford University Press, New York – Oxford 1998.

Kelsay [1994] – J. Kelsay, Islam and Medical Ethics, [w:] Religious Methods and Resources in Bioethics, P.F. Camenisch (red.), Kluwer Academic Publishers, Dordrecht – Boston – London 1994, s. 93–107.

Kostro [1978] – L. Kostro, Bioetyka, [w:] Encyklopedia Katolicka, t. 2, F. Gryglewicz, R. Łukaszyk, Z. Sułowski (red.), Wydawnictwo TN KUL, Lublin 1978, kol. 568–570.

Kuczewski [2007] - M.G. Kuczewski, Fragmentation and Consensus: Communitarian and Casuist Bioethics, Georgetown University Press, Washington, DC 2007.

Kuhse, Singer [1998] – H. Kuhse, P. Singer, What is bioethics? A historical introduction, [w:] A Companion to Bioethics, H. Kuhse, P. Singer (red.), Blackwell Publishers, Oxford 1998, s. 3–11.

LaFollette [2000] – The Blackwell Guide to Ethical Theory, H. LaFollette (red.), Blackwell Pub- lishers, Oxford 2000.

Levy [2009] – N. Levy, Neuroethics. Challenges for the 21st Century, Cambridge University Press, Cambridge 2009.

May [2008] – W.E. May, Catholic Bioethics and the Gift of Human Life, Our Sunday Visitor Publishing Division, Huntington, IN 2008.

MacLean [1993] – A. MacLean, The Elimination of Morality. Reflections on Utilitarianism and Bioethics, Routledge, London – New York 1993.

Marshall, Koenig [2010] – P.A. Marshall, B.A. Koenig, Etnographic Methods, [w:] Methods in Medical Ethics, J. Sugerman, D. Sulmasy (red.), Georgetown University Press, Washington, DC 2010, s. 215–232.

McCormick [1978] – R. McCormick, The Quality of Life, „Hastings Center Report” (8/1) 1978, s. 30–36.

Meilaender [1995] – G.C. Meilaender, Body, Soul, and Bioethics, University of Notre Dame Press, Notre Dame, IN – London 1995.

Mendiola [1994] – M.M. Mendiola, Bioethics and Impartial Rationalty: The Search for Neutrali- ty, [w:] Religious Methods and Resources in Bioethics, P.F. Camenisch (red.), Kluwer Academic Publishers, Dordrecht – Boston – London 1994, s. 147–164.

Mieth [2002] – D. Mieth, Was wollen wir können? Ethik im Zeitalter der Biotechnik, Herder, Freiburg – Basel – Wien 2002.

Pearlman, Starks [2010] – R.A. Pearlman, H.E. Starks, Quantitative Surveys, [w:] Methods in Medical Ethics, J. Sugerman, D. Sulmasy (red.), Georgetown University Press, Washington, DC 2010, s. 233–250.

Pellegrino [2008] – E.D. Pellegrino, Bioethics at Century’s Turn. Can Normative Ethics Be Retrieved?, [w:] The Philosophy of Medicine Reborn. A Pellegrino Reader, H.T. Engelhardt, F. Jotterand (red.), University of Notre Dame Press, Notre Dame, IN 2008, s. 375–400.

Pellegrino [2008] – E.D. Pellegrino, Toward a Virtue-Based Normative Ethics for Health Professions, [w:] The Philosophy of Medicine Reborn. A Pellegrino Reader, H.T. Engelhardt, F. Jotterand (red.), University Of Notre Dame Press, Notre Dame. IN 2008, s. 255-280.

Pellegrino, Thomasma [1981] – E.D. Pellegrino, D.C. Thomasma, A Philosophical Basis of Medical Practice, Oxford University Press, New York 1981.

Potter [1971] – Van R. Potter, Bioethics: Bridge to the Future, Prentice-Hall, Englewood Cliffs NJ, 1971.

Potter [1998] – V.R. Potter, Global Bioethics: Building on the Leopold Legacy, Michigan State University Press, East Lansing, MI 1998.

Ramsey [1977] – P. Ramsey, Pacjent jest osobą, tłum. S. Łypacewicz, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1977.

Reich [1978] – W. Reich, Introduction, [w:] Encyclopedia of Bioethics, vol. 1, W. Reich (red.), The Free Press, New York 1978. s. XII–XXX.

Reich [1993] – W. Reich, How Bioethics Got Its Name, „Hastings Center Report” (23/6) 1993, s. S6–S7 (Special Supplement).

Sgreccia [2012] – E. Sgreccia, Personalist Bioethics. Foundations and Applications, tłum. J.A. Di Camillo, M.J. Miller, The National Catholic Bioethics Center, Philadelphia 2012.

Sherwin [2007] – S. Sherwin, Feminist and Medical Ethics: Two Different Approaches to Contextual Ethics, [w:] Bioethics: An Introduction to the History, Methods, and Practice, N.S. Jecker, A.R. Jonsen, R.A. Pearlman (red.), Jones and Bartlett Publishers, Boston – Toronto – London – Singapore 2007, s. 183–188.

Siminoff [2004] – L.A. Siminoff, Empirical Methods in Bioethics, [w:] Encyclopedia of Bioethics, vol. 2, S.G. Post (red.), Macmillan, New York 2004, s. 746–748.

Singer [1994] – P. Singer, Practical Ethics, Cambridge University Press, New York 1994.

Stelmach [2010] – J. Stelmach, Przyczyny sporów bioetycznych, [w:] B. Brożek, M. Soniewicka, W. Załuski, Paradoksy bioetyki prawniczej, Oficyna Wolters Kluwer Business, Warszawa 2010, s. 13–24.

Sugerman, Faden, Weinstein [2001] – J. Sugerman, R. Faden, J. Weinstein, A Decade of Empirical Research in Medical Ethics, [w:] Methods in Medical Ethics, J. Sugerman, D.P. Sulmasy (red.), Georgetown University Press, Washington, DC 2001, s. 19–28.

Sugerman, Faden, Weinstein [2010] – J. Sugerman, R. Faden, A. Boyce, A Quarter Century of Empirical Research in Biomedical Ethics, [w:] Methods in Medical Ethics, J. Sugerman, D. Sulmasy (red.), Georgetown University Press, Washington, DC 2010, s. 21–34.

Szawarski [2005] – Z. Szawarski, Mądrość i sztuka leczenia, Słowo – Obraz – Terytoria, Gdańsk 2005.

Szumowski [2005] – W. Szumowski, Filozofia medycyny, Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty 2005.

Ślipko [1994] – T. Ślipko, Granice życia. Dylematy współczesnej bioetyki, Wydawnictwo WAM, Kraków 1994.

Taniguchi [1994] – S. Taniguchi, Methodology of Buddhist Biomedical Ethics, [w:] Religious Methods and Resources in Bioethics, P.F. Camenisch (red.), Kluwer Academic Pub- lishers, Dordrecht – Boston – London 1994, s. 31–65.

Taylor, Chandros, Chandros Hull, Kass [2010] – H.A. Taylor, S. Chandros Hull, N.E. Kass, Qualitative Methods, [w:] Methods in Medical Ethics, J. Sugerman, D. Sulmasy (red.), Georgetown University Press, Washington, DC 2010, s. 193–214.

Tollefsen, Boyle [2004] – Ch. Tollefsen, J. Boyle, Roman Catholic Bioethics, [w:] The Annals of Bioethics. Religious Perspectives in Bioethics, J.F. Peppin (red.), Taylor & Francis, London – New York 2004, s. 1–20.

Thomasma [1980] – D. Thomasma, A philosophy of a clinically based medical ethics, „Journal of Medical Ethics” (6/3) 1980, s. 190–196.

Toulmin [1981] – S. Toulmin, The Tyranny of Principles, „Hastings Center Report” (11/6) 1981, s. 31–38.

Vaughn [2010] – L. Vaughn, Bioethics. Principles, Issues, and Cases, Oxford University Press, Oxford – New York 2010.

Veatch [1981] – P. Veatch, A Theory of Medical Ethics, Basic Books, New York 1981.

Verhey [1996] – Religion and Medical Ethics: Looking Back, Looking Forward, A. Verhey (red.), William Eerdmans Publishing Co., Grand Rapids, MI 1996.

Warnock [1998] – M. Warnock, Bioetyka, tłum. J. Łoziński, [w:] Encyklopedia Filozofii, t. 1, T. Honderich (red.), Zysk i S-ka, Poznań 1998, s. 74.

Wildes [2000] – K.W. Wildes, Moral Acquaintances. Methodology in Bioethics, University of Notre Dame Press, Notre Dame, IN 2000.

Winkler [1996] – E. Winkler, Moral Philosophy and Bioethics: Contextualism versus the Paradigm Theory, [w:] Philosophical Perspectives on Bioethics, L.W. Sumner, J. Boyle (red.), University of Toronto Press, Toronto – Buffalo – London 1996, s. 50–78.

Wulff, Pedersen, Rosenberg [1993] – H.R. Wulff, S.A. Pedersen, R. Rosenberg, Filozofia medycyny, tłum. Z. Szawarski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1993.

Young [1994] – K.K. Young, Hindu Bioethics, [w:] Religious Methods and Resources in Bioethics, P.F. Camenisch (red.), Kluwer Academic Publishers, Dordrecht – Boston – London 1994, s. 3–30.

Inne teksty tego samego autora