Biologiczne aspekty teorii zdolności językowej Chomsky'ego

Article Sidebar

PDF PDF (In Polish) (angielski)
Opublikowane: 2010-03-01
DOI: https://doi.org/10.13153/diam.23.2010.386

Main Article Content

Piotr Wołkowski

Abstrakt

Zdaniem Chomsky'ego lingwistykę należy traktować jako naukę przyrodniczą. Podstaw dla języka, przy założeniu, że musi on być narzędziem o charakterze nieciągłym i nieskończonym, dostarcza specyficznie ludzkie uposażenie biologiczne. Chomsky określa je mianem zdolności językowej w wąskim sensie. Natomiast zdolność językowa w sensie szerokim obejmuje wszystkie te mechanizmy, które są wykorzystywane przy wytwarzaniu języka, a które nie są specyficznie ludzkim wyposażeniem. Punktem wyjścia dla niniejszego omówienia biologicznych aspektów teorii Chomsky'ego będzie przedstawienie własności języka. Następnie opiszę teorię gramatyki uniwersalnej. Kwestie organu językowego, modularnego charakteru umysłu oraz teorię zdolności językowej w wąskim i w szerokim sensie wprowadzę po omówieniu gramatyki uniwersalnej. Osobno omówię wymagania stawiane przez Chomsky'ego lingwistyce, by tę można uznać za naukę przyrodniczą. Wreszcie spróbuję przedstawić relacje zachodzące między organem językowym, gramatyką uniwersalną i językami naturalnymi.

Article Details

Numer

Nr 23 (2010)

Dział

Inne artykuły

Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.

Jak cytować

„Biologiczne Aspekty Teorii zdolności językowej Chomsky’ego”. 2010. Diametros, nr 23 (marzec): 145-61. https://doi.org/10.13153/diam.23.2010.386.

Bibliografia

Chomsky [1956] – N. Chomsky, Three models for the description of language, „I.R.E. Transactions on Information Theory” (IT-2) 1956, s. 113-124.

Chomsky [1977] – N. Chomsky, Nowy przyczynek do teorii idei wrodzonych, tłum. U. Niklas, [w:] Lingwistyka a filozofia. Współczesny spór o filozoficzne założenia teorii języka, red. B. Stanosz, PWN, Warszawa 1977, s. 257-269.

Chomsky [1981] – N. Chomsky, Knowledge of Language: Its Elements and Origins, „Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B. Biological Sciences” (295) 1981, s. 223-234.

Chomsky [1982] – N. Chomsky, Zagadnienia teorii składni, tłum. I. Jakubczak, Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, Łódź 1982.

Chomsky [1986] – N. Chomsky, Knowldge of Language. Its Nature, Origin and Use, Praeger Publishers, New York 1986.

Chomsky [1988] – N. Chomsky, Language and Problems of Knowledge, MIT Press, Cambridge, Mass. 1988.

Chomsky [1996] – N. Chomsky, Spojrzenie w przyszłość: perspektywy badań nad ludzkim umysłem, tłum. A. Graff, [w:] Noama Chomsky'ego próba rewolucji naukowej. Tom 2: Generatywny program badań nad ludzkim umysłem, red. K. Rosner, IFiS PAN, Warszawa 1996, s. 73-103.

Chomsky [2000a] – N. Chomsky, Linguistics and Brain Science, [w:] Image, Language and Brain, eds. A Marantz, Y. Miyashita, W. O'Neil, The MIT Press, 2000, s. 13-28.

Chomsky [2000b] – N. Chomsky, New Horizons in the Study of Language and Mind, Cambridge University Press, Cambridge, UK 2000.

Chomsky [2005] – N. Chomsky, O naturze i języku, tłum. J. Lang, Axis, Poznań 2005.

Fitch, Hauser, Chomsky [2005] – W.T. Fitch, M.D. Hauser, N. Chomsky, The evolution of the language faculty: Clarifications and implications, „Cognition” (97) 2005, s. 179-210.

Hauser, Chomsky, Fitch [2002] – M.D. Hauser, N. Chomsky, W.T. Fitch, The Faculty of Language: What Is It, Who Has It, and How Did It Evolve?, „Science” (298) 2002, s. 1569-1579.

Humboldt [2002] – W. von Humboldt, O myśli i mowie. Wybór pism z teorii poznania, filozofii dziejów i filozofii języka, tłum. E.M. Kowalska, PWN, Warszawa 2002.

Jablonka, Lamb [2005] – E. Jablonka, M.J. Lamb, Evolution in Four Dimensions. Genetic, Epigenetic, Behavioral, and Symbolic Variation in the History of Life, The Mit Press, Cam- bridge, Mass., London, UK 2005.

Kowalska [2002] – E.M. Kowalska, Słowo wstępne, [w:] W. von Humboldt, O myśli i mowie. Wybór pism z teorii poznania, filozofii dziejów i filozofii języka, tłum. E.M. Kowalska, PWN, Warszawa 2002, s. vii-xlii.

Lyons [1998] – J. Lyons, Chomsky, tłum. B. Stanosz, Prószyński i S-ka, Warszawa 1998.

Moore, Carling [1996] – T. Moore, C. Carling, Chomsky: jednomyślność i kontrowersje – wprowadzenie, tłum. G. Śpiewak, [w:] Noama Chomsky'ego próba rewolucji naukowej, Tom 2: Generatywny program badań nad ludzkim umysłem, red. K. Rosner, IFiS PAN, Warszawa 1996, s. 107-134.

Pinker [2002] – S. Pinker, Rules of Language, „Science, New Series” (253) 1991, s. 530-535.

Rosner [1995a] – K. Rosner (red.), Noama Chomsky'ego próba rewolucji naukowej, Tom 1: Język i jego nabywanie, IFiS PAN, Warszawa 1995.

Rosner [1995b] – K. Rosner, Teoria języka i umysłu ludzkiego Noama Chomsky'ego i jej interdyscyplinarna doniosłość, [w:] Noama Chomsky'ego próba rewolucji naukowej, Tom 1: Język i jego nabywanie, red. K. Rosner, IFiS PAN, Warszawa 1995, s.

Rosner [1996] – K. Rosner (red.), Noama Chomsky'ego próba rewolucji naukowej, Tom 2: Generatywny program badań nad ludzkim umysłem, IFiS PAN, Warszawa 1996.

Sadowski [2001] – B. Sadowski, Biologiczne mechanizmy zachowania się ludzi i zwierząt, PAN, Warszawa 2001.

Salkie [1996] – R. Salkie, Gramatyka rdzeniowa i peryferie, tłum. J. Szafrański, [w:] Noama Chomsky'ego próba rewolucji naukowej, Tom 2: Generatywny program badań nad ludzkim umysłem, red. K. Rosner, IFiS PAN, Warszawa 1996, s. 135-148.

Shaff [1972] – A. Shaff, Gramatyka generatywna a koncepcja idei wrodzonych, Książka i Wiedza, Warszawa 1972.

Searle [2006] – J. Searle, What is Language: Some Preliminary Remarks, 2006, s. 1-33, dostępne na: http://www.pts.edu.pl/31915/index.html.

Stanosz [1977] – B. Stanosz (red.), Lingwistyka a filozofia. Współczesny spór o filozoficzne założenia teorii języka, PWN, Warszawa 1977.

Inne teksty tego samego autora