Zasady wykorzystywania cudzych utworów: prawo autorskie i dobre obyczaje (etyka cytatu)
Main Article Content
Abstrakt
W działalności naukowej cytat jest bardzo użytecznym, a niekiedy wręcz koniecznym „narzędziem”. Służy on rzetelnemu, dosłownemu zaprezentowaniu stanowiska innych autorów, w tym naukowców. Jego znaczenie zostało także dostrzeżone przez ustawodawcę polskiego, który w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych wprowadził odpowiednie uregulowanie dotyczące cytatu. Cytat jest taką formą dozwolonego użytku utworów (art. 29 pr. aut.), która realizuje potrzebę wyważenia, z jednej strony, interesów autorów, a z drugiej - użytkowników, w celu zapewnienia rozwoju nauki oraz upowszechniania nauki, postępu cywilizacyjnego, jak i swobody wypowiedzi. Bez uwzględnienia rezultatów pracy innych autorów (naukowców) trudno byłoby prowadzić działalność naukową, która ze swej natury często wymaga właśnie odwołania do już istniejącego dorobku i wykorzystania cudzych utworów.
W związku z odbywającym się na dużą skalę, i bardzo zróżnicowanym korzystaniem z cudzej twórczości w działalności naukowej; oprócz regulacji prawnych, także normy etyczne, i odwołujące się do nich dobre obyczaje naukowe odgrywają istotną rolę przy wyznaczaniu granic dopuszczalnego cytatu. Dobre obyczaje naukowe, zwyczaje dopełniają ogólne reguły dotyczące cytatu przewidziane w przepisach prawnych.
Ostatnio problematyka cytatu, a właściwie należałoby powiedzieć zasad oznaczania cytowanego utworu, w związku z licznymi występującymi w praktyce nieprawidłowościami nabiera coraz większego znaczenia w kontekście zjawiska plagiatu. Wskazanym zagadnieniom oraz m.in. takim jak: cytat z drugiej ręki, autocytat, autoplagiat, cytowanie fikcyjnych autorów i „fikcyjnych” utworów poświęcony jest niniejszy artykuł.
Article Details
Numer
Dział
Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.
Jak cytować
Bibliografia
Adeney [2006] – E. Adeney, The moral rights of authors and performers, Oxford-New York 2006.
Barta [2003] – System Prawa Prywatnego. Tom 13. Prawo autorskie, red. J. Barta, Warszawa 2003.
Barta, Markiewicz [2008] – J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie, Warszawa 2008.
Barta, Markiewicz [2005] – J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie. Tom 3: Orzecznictwo i wyjaśnienia, Warszawa 2005.
Barta i in. [2005] – J. Barta, M. Czajkowska-Dąbrowska, Z. Ćwiąkalski, R. Markiewicz, E. Traple, Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, Wyd. IV, Kraków 2005.
Barta i in. [2003] – J. Barta, M. Czajkowska-Dąbrowska, Z. Ćwiąkalski, R. Markiewicz, E. Traple, Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, Wyd. III, Wars- zawa 2003.
Bouville [2008] – M. Bouville, Plagiarism: Words and Ideas, „Ethics and Information Tech- nology” (14) 2008, s. 311-322.
Chadaj [2005] – A. Chadaj, Lista filadelfijska a impact factor, „Biuletyn Informacyjny Pra- cowników Akademii Górniczo-Hutniczej” 2005, nr 144-145, http://www.biuletyn.agh.edu.pl/archiwum_bip/_2005/_144_145/11_144_145.html (01.10.08).
Dimmich [2008] – A. Dimmich, Copyright as a human right under the European Convention on Human Rights, w: KnowRight 2008. Knowledge Rights – Legal, Societal and Related Technological Aspects, red. J. Gaster, E. Schweighofer, P. Sint, Wien 2008.
Dobra praktyka badań naukowych [2004] – Zespół Etyki w Nauce przy Ministrze Nauki, Dobra praktyka badań naukowych. Rekomendacje, 25 maj 2004.
Eco [2007] – U. Eco, Jak napisać pracę dyplomową. Poradnik dla humanistów, tłum. G. Jurkow-laniec, Warszawa 2007.
Grzybowski, Kopff, Serda [1973] – S. Grzybowski, A. Kopff, J. Serda, Zagadnienia prawa autorskiego, Warszawa 1973.
Guibault [2008] – L. Guibault, Creative Commons: Struggling to „keep it simple”, w: KnowRight 2008. Knowledge Rights – Legal, Societal and Related Technological Aspects, red. J. Gaster, E. Schweighofer, P. Sint, Wien 2008.
Guibault i in. [2007] – L. Guibault, G. Westkamp, T. Rieber-Mohn, P.B. Hugenholtz i in., Study on the Implementation and Effect in Member States’ Laws of Directive 2001/29/EC on the Harmonisation of Certain Aspects of Copyright and Related Rights in the Informa- tion Society, report to the European Commission, DG Internal Market, Amsterdam, February 2007, http://www.ivir.nl/index-english.html (01.10.08).
Hugenholtz, Okediji [2008] – P.B. Hugenholtz, R.L. Okediji, Conceiving an International Instrument on Limitations and Exceptions to Copyright Study supported by the Open So- ciety Institute (OSI), 6 March 2008, http://www.ivir.nl/index-english.html (01.10.08).
Johnson [2008] – P. Johnson, Twórcy, tłum. A. i J. Maziarscy, Warszawa 2008.
Kolasiński [2008] – M.K. Kolasiński, Ochrona własności intelektualnej a prawa człowieka, „Kwartalnik Prawa Prywatnego”, rok XVII, 2008, z. 3.
Kopaliński [2000] – W. Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem, Warszawa 2000.
Markiewicz [2002] – H. Markiewicz, O użyciach i nadużyciach cytatów, „Twórczość”, 2002, nr 11-12, s. 152-171.
Markiewicz [1990] – R. Markiewicz, Ochrona prac naukowych, ZN UJ PWiOWI, z. nr 55, 1990.
Markiewicz [1984] – R. Markiewicz, Dzieło literackie i jego twórca w polskim prawie autorskim, Kraków 1984.
Norman [1998] – S. Norman, Copyright in public libraries, London 1998.
Ritterman [1937] – S. Ritterman, Komentarz do ustawy o prawie autorskim, Kraków 1937.
Roig [2006] – M. Roig, Avoiding plagiarism, selfplagiarism, and other questionable writing practices: A guide to ethical Writing http://facpub.stjohns.edu/~roigm/plagiarism/Index.html (01.10.08).
Snapper [1999] – J.W. Snapper, On the Web, plagiarism matters more than copyright piracy, „Ethics and Information Technology” (1) 1999, s. 127-135.
Torremans [2008] – P.L.C. Torremans (red.), Intellectual Property and Human Rights. Enhanced Edition of „Copyright and Human Rights”, Wolters Kluwer 2008.
Westkamp [2007] – G. Westkamp, Part II: Country Reports on the Implementation of Directive 2001/29/EC in the Member States, Queen Mary Intellectual Property Research Insti- tute, February 2007, http://www.ivir.nl/index-english.html (01.10.08).
Wiśniewski [1973] – A. Wiśniewski, Glosa do wyroku SN z 29 grudnia 1971 r., „Nowe Prawo” 1973, nr 5.
Wosik [2005] – Raport o zasadach poszanowania autorstwa w pracach dyplomowych oraz doktorskich w instytucjach akademickich i naukowych, red. E. Wosik, Warszawa 2005.
Wróblewski [1996] – A.K. Wróblewski, Co należy wiedzieć o cytowaniach prac naukowych, „Sprawy Nauki – Biuletyn KBN” 2/1996, http://kbn.icm.edu.pl/pub/kbn/sn/archiwum/9602/wrobel.html (01.10.08).