Abstrakt
Badania, których wyniki analizowane w oparciu o aktualny stan wiedzy wskazują, że mogą stać się źródłem wiedzy, produktów lub technologii potencjalnie użytecznych dla innych osób świadomie zamierzających stworzyć zagrożenie dla zdrowia publicznego, rolnictwa, roślin, zwierząt, środowiska lub materii nieożywionej nazywamy badaniami o podwójnym zastosowaniu. Ogromna większość badań o podwójnym zastosowaniu dotyczy działań na materiale genetycznym a najpowszechniej stosowana klasyfikacja obejmuje 6 typów eksperymentów. Szkody, jakie może wywołać zastosowanie wyników takich badań w zamachu bioterrorystycznym, są szacowane jako większe i groźniejsze od klasycznych ataków terrorystycznych. Konieczne jest zatem zaproponowanie działań zmierzających do ograniczenia lub eliminacji ryzyka towarzyszącego realizacji takich eksperymentów. Podstawowe metody działania powinny dotyczyć: propagowania właściwej postawy badaczy i personelu pomocniczego, opracowania kodeksów etycznych i regulacji prawnych, zapewnienia nadzoru nad niektórymi typami badań oraz przestrzegania zasad publikowania wyników badań o potencjalnie podwójnym zastosowaniu. Sposób ograniczania zagrożeń związanych z realizacją tego typu badań powinien zostać dostosowany do specyfiki każdego kraju, a zapewnienie biologicznego bezpieczeństwa musi opierać się na wczesnej, pewnej i pełnej identyfikacji zagrożeń. Podstawową rolę w rozpoznawaniu badań o podwójnym zastosowaniu powinni pełnić badacze (lekarze, mikrobiolodzy, farmakolodzy, genetycy). Konieczne jest opracowanie zunifikowanego, specjalistycznego kodeksu etycznego. W Polsce dotychczasowe działania zmierzające do zapewnienia bezpieczeństwa biologicznego polegały na opracowaniu i uchwaleniu Ustawy o organizmach genetycznie zmodyfikowanych (GMO) oraz powołaniu Komisji ds. GMO. Biorąc pod uwagę doświadczenia innych krajów, działania te należy uznać za fragmentaryczne a przez to niedostatecznie zabezpieczające przed zagrożeniami związanymi z badaniami, których wyniki mogą być wykorzystane w celach sprzecznych z założeniami.
