Wielo(?)bóstwo(?). Politeistyczne pojęcie bóstwa a filozoficzna ocena politeizmu
Article Sidebar
Main Article Content
Abstrakt
W świadomości społecznej religie politeistyczne uchodzą za „mniej dojrzałe” niż inne typy religijności. Również w starszych opracowaniach naukowych można napotkać przyjmowaną wprost gradację religii, która sytuuje wielobóstwo niżej niż monoteizm. Uznawanie istnienia wielu bogów jest jednak nieracjonalne tylko z perspektywy teologii monoteistycznej i wizji świata przyjętej pod jej wpływem. W rzeczywistości z wierzeń politeistycznych można wyabstrahować ciekawe założenia metafizyczne, są one zdolne również do wytworzenia bogatej, racjonalnej teologii. W artykule postaram się obronić politeizm przed zarzutami dotyczącymi jego filozoficznej jałowości. Najpierw spróbuję zdiagnozować błędy w powszechnej interpretacji wielobóstwa, następnie przedstawię różnice w mono- i politeistycznym rozumieniu pojęcia boga, by ostatecznie przedstawić możliwe strategie uzasadnienia wiary w osobowy i intencjonalny charakter bogów.
Article Details
Numer
Dział
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.
Jak cytować
Bibliografia
Bremmer J.N. (2006), Atheism in Antiquity, [w:] The Cambridge Companion to Atheism, M. Martin (red.), Cambridge University Press, Cambridge: 11–26.
Dennett D.C. (1971), Intentional Systems, „The Journal of Philosophy” 68 (4): 87–91.
Dennett D.C. (2003), Naprawdę przekonani: strategia intencjonalna i dlaczego ona działa, „Przegląd Filozoficzno-Literacki” 4 (6): 87–109.
Frauwallner E. (1990), Historia filozofii indyjskiej, t. 1, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Frazer J.G. (2017), Złota gałąź. Studia z magii i religii, Vis-á-vis Etiuda, Kraków.
Jaeger W. (1947), The Theology of the Early Greek Philosophers, Clarendon Press, Oxford.
Kozyra A. (2006), Tradycyjne podłoże filozofii Japonii w okresie Meiji, [w:] Japonia okresu Meiji: Od tradycji ku nowoczesności, B. Kubiak (red.), Nozomi, Warszawa: 78–101.
Lehoux D. (2019), All Things are Full of Gods’: Naturalism in the Classical World, [w:] Science without God? Rethinking the History of Scientific Naturalism, P. Harrison, J.H. Roberts (red.), Oxford University Press, Oxford: 19–36.
Maffie J. (2014), Aztec Philosophy. Understanding a World in Motion, University Press of Colorado, Boulder.
Nicholson H.B. (1971), Religion in Pre-Hispanic Central Mexico, [w:] Handbook of Middle American Indians, t. 10, R. Wauchope, G.F. Elkhom, I. Bernal (red.), University of Texas Press, Austin: 395–446.
Otto R. (1999), Świętość. Elementy irracjonalne w pojęciu bóstwa i ich stosunek do elementów racjonalnych, Wydawnictwo KR, Warszawa.
Otto W.F. (2003), Teofania. Duch religii starogreckiej (fragmenty), URL = https://www.gnosis.art.pl/e_gnosis/punkt_widzenia/otto_teofania.htm [dostęp 17.09.2020].
Otto W.F. (2015), Bogowie homeryccy. Duchowe znaczenie greckiej religii, URL = http://pantheion.pl/Walter-Friedrich-Otto-Bogowie-homeryccy [dostęp 17.09.2020].
Paper J.D. (2005), The Deities Are Many. A Polytheistic Theology, State University of New York Press, Albany.
Radhakrishnan S. (2017), Filozofia indyjska, Vis-á-vis Etiuda, Kraków.
Ronen S. (2010), Najwyższa istota: Bóg w Biblii Hebrajskiej, „Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria” 1 (73): 117–137.
Snell B. (2009), Odkrycie ducha. Studia o greckich korzeniach europejskiego myślenia, Fundacja Aletheia, Warszawa.
Świderkówna A. (1978), Hellenika. Wizerunek epoki od Aleksandra do Augusta, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.
Wojtysiak J. (2018), O tym, jak dowieść istnienia Boga, [w:] Filozofia religii. Kontrowersje, J. Hołówka, B. Dziobkowski (red.), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa: 75–100.
Zieliński T. (1991), Religia starożytnej Grecji. Zarys ogólny, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, Wrocław.