Problem samouchwytności ciała – Husserl i Sartre

Abstrakt

Przedmiotem artykułu jest kwestia uchwytności ludzkiego ciała. Problematyka człowieka należy do najobszerniej opracowanych w piśmiennictwie w XX wieku. Wielu wybitnych filozofów piszących w tym czasie óbowało znaleźć odpowiedź na pytanie kim jesteśmy. I mimo że nie daje się stanowisk sprowadzić do jednego, zwartego sposobu myślenia o podmiocie, introspekcji jako drogi prowadzącej do samowiedzy jest rysem dla wielu z nich. Wraz z ideą nieuchwytności ludziego ego się idea nieuchwytności ludzkiego ciała. Ilustracją tej zmiany jest koncepcji intersubiektywności i Sartre'a. W ocenie pierwszego z nich zarówno własna psychika jak i ciało są nam dane w spostrzeżeniu sposób źródłowy, postrzeżenie ciała dokonuje się za pośrednictwem własnego ciała. Psychika innego uobecnia się poprez ciało, choć pośrednictwo to nie jest percypowane. Miarą uchwytności cielesności - czy to mojej, czy innego - jest moje własne ciało. Myśl ta ulega "odwróceniu" - u Sartre'a. Zarówno dusza jak i ciało tracą możliwość samoujęcia.  Nie oznacza to że inny pozostaje nieujmowalny. Jego znajomość nie wymaga samoznajomości. Psychika innego dana jest bezpośrednio poprez jego ciało, zaś ono samo dane jest bezpośrednio. To własne ciało wymaga obecności innego (wyrasta u jego boku) - zawiera się bowiem we wszystkim, co nie jest nim samym.