Credo sceptyka
Main Article Content
Abstrakt
Pojęcie Boga oznacza byt nieskończony, samoistny, transcendentny wobec świata, konieczny, wszechmocny, jedyny i osobowy. W obliczu braku rozstrzygającego dowodu, że takie pojęcie Boga jest niespójne, za prawomocne można uznać założenie jego spójności; w związku z tym racjonalna dyskusja, czy istnieje realnie desygnat tego pojęcia jest możliwa.
Spośród czterech możliwych stanowisk w kwestii istnienia Boga (teizm, ateizm, agnostycyzm i sceptycyzm) najmniej teoretycznych kłopotów sprawia sceptycyzm. Wszelka próba uzasadnienia teizmu (zdanie „Bóg istnieje” jest prawdziwe) zakłada prawdziwość wniosku; warunkiem bowiem uznania przesłanek rozumowania uzasadniającego prawdziwość teizmu jest uznanie prawdziwości wniosku. Analogiczne kłopoty wiążą się z ateizmem (czyli przekonaniem, że prawdziwe jest zdanie „Bóg nie istnieje”). Agnostycyzm z kolei – jako twierdzenie głoszące, iż „nie wiemy i nigdy nie będziemy wiedzieć ani, czy Bóg istnieje, ani czy nie istnieje” – przekracza dostępne nam dane; z faktu bowiem, że aktualnie nie wiemy, czy Bóg istnieje, czy też nie istnieje, nie możemy wnosić, że nigdy tego w przyszłości wiedzieć nie będziemy. Z tego powodu należy uznać, że aktualnie najbardziej zasadnym stanowiskiem w kwestii istnienia Boga jest sceptycyzm: nie wiemy, które z trzech pozostałych stanowisk (teizm, ateizm i agnostycyzm) jest prawdziwe (czy przynajmniej bardziej prawdopodobne od pozostałych).
Sceptycyzm w kwestii istnienia Boga nie ma charakteru globalnego (nie jest sceptycyzmem powszechnym) a jedynie lokalny (ograniczając się do naszej aktualnej wiedzy o istnieniu/nieistnieniu Boga).
Article Details
Numer
Dział
Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.
Jak cytować
Bibliografia
Chwedeńczuk B., Przekonania religijne, Warszawa 2000. Chwedeńczuk B. (red.), Filozofia religii, Warszawa 1997.
Gadacz T., Rozumowe poznawanie Boga, Bydgoszcz 2000.
Galewicz W., Studia z etyki przekonań, Kraków 1998.
Gut A., Fregego krytyka dowodu ontologicznego, „Analiza i Egzystencja” (1) 2005 (w druku).
Hick J., Argumenty za istnieniem Boga, tłum. M. Kuniński, Kraków 1994.
Hick J., McGill C. A., The Many-Faced Argument. Recent Studies on the Ontological Argument for the Existence of God, Macmillan, London-Melbourne 1968.
James W., Prawo do wiary, tłum. A. Grobler, Kraków 1996.
Judycki S., Sceptycyzm i dowód ontologiczny, „Analiza i Egzystencja” (1) 2005 (w druku).
Kant I., Jedyna możliwa podstawa dowodu na istnienie Boga, tłum. M. Żelazny i in., Kęty 2004.
Kołakowski L., Jeśli Boga nie ma... O Bogu, Diable, Grzechu i innych zmartwieniach tak zwanej filozofii religii, tłum. T. Baszniak, M. Panufnik, Kraków 1988.
Leibniz G. W., Pisma z teologii mistycznej, tłum. M. Frankiewicz, Kraków 1994.
Mackie J. L., Cud teizmu. Argumenty za istnieniem Boga i przeciw istnieniu Boga, tłum. B. Chwedeńczuk, Warszawa 1997.
Oppy G., Ontological Arguments and Belief in God, Cambridge University Press 1995. Plantinga A. (red.), The Ontological Argument from St. Anselm to Contemporary Philosophers, Anchor Books 1965.
Rowe W. L., The Cosmological Argument, Princeton and London 1975.
Swinburne R., Spójność teizmu, tłum. T. Szubka, Kraków 1995.
Swinburne R., Czy istnieje Bóg?, tłum. I. Ziemiński, Poznań 1999.
Wojtysiak J., Coś musi istnieć (w związku z artykułem Petera van Inwagena „Dlaczego w ogóle cokolwiek istnieje?”), „Roczniki Filozoficzne KUL” (48) 2000, z. 1, s. 55-77.
Woleński J., Granice niewiary, Kraków 2004.
Ziemiński I., Ateizm a zagadnienie wolności człowieka, „Znak” (47) 1995, nr 2 (477), s. 58-66.
Ziemiński I., Istnienie Boga a zagadnienie zła, „Znak” (45) 1993, nr 3 (454), s. 41-53.
Ziemiński I., Argument z przyczynowości sprawczej na istnienie Boga. Próba analizy krytycznej, cz. I: „Edukacja Filozoficzna” (15), 1993, s. 209-215; cz. II: „Edukacja Filozoficzna” (16) 1993, s. 145-154.
Ziemiński I. Argument z przygodności na istnienie Boga. Próba analizy krytycznej, cz. I: „Kwartalnik Filozoficzny” (25) 1997, z. 1, s. 129-144; cz. II: „Kwartalnik Filozoficzny” (25) 1997, z. 2, s. 81-99; cz. III: „Kwartalnik Filozoficzny” (25) 1997, z. 3, s. 91-108.
Ziemiński I. Współczesne wersje dowodu ontologicznego (N. Malcolm, A. Plantinga, N. Rescher), „Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria” (9) 2000, nr 4 (36), s. 145-164.
Życiński J. Teizm i filozofia analityczna, t. I, Kraków 1985.