Krytyka epistemicznej funkcji przekonań religijnych w świetle kognitywnych nauk o religii

Article Sidebar

PDF Full text
Opublikowane: 2016-12-20
DOI: https://doi.org/10.13153/diam.50.2016.977
Słowa kluczowe:
kognitywne nauki o religii, religia, funkcja epistemiczna, funkcja psychologiczna, kooperacja, pragmatyzm, P. Boyer, M. Inzlicht, A. M. Tullett, M. Good

Main Article Content

Konrad Szocik
Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie image/svg+xml

Abstrakt

Przekonania religijne i religia często interpretowane są z punktu widzenia ich społecznej funkcjonalności i motywowania do kooperacji, jak również przez pryzmat ich domniemanej prawdziwości. Proponuję, aby przekonania religijne i religię interpretować przez pryzmat wiązanej z nimi funkcji psychologicznej. Uważam także, że funkcja prospołeczna, prokooperacyjna jest ich przypadkową i nieistotną domeną, która może funkcjonować w oparciu o pewne mechanizmy właściwe psychologii plemiennej eksponującej granice międzygrupowe. Podkreślam, że odniesienie epistemiczne przekonań religijnych i religii nie jest ich celem. Przekonania te w pewnym sensie uodporniły się na krytykę, gdyż  skoncentrowane są  na spełnianiu funkcji psychologicznych. W artykule zwracam uwagę na ten kontekst w odniesieniu do kognitywnych nauk o religii.

Article Details

Numer

Nr 50 (2016)

Dział

Artykuły

Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.

Biogram autora

Konrad Szocik - Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie

Konrad Szocik, dr
Zakład Kognitywistyki
Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania
w Rzeszowie
ul. Sucharskiego 2
Pl-35-311 Rzeszów

E-mail: kszocik@wsiz.rzeszow.pl

Jak cytować

„Krytyka Epistemicznej Funkcji Przekonań Religijnych W świetle Kognitywnych Nauk O Religii”. 2016. Diametros, nr 50 (grudzień): 63-80. https://doi.org/10.13153/diam.50.2016.977.

Bibliografia

Atkinson [2014] - Q. D. Atkinson et al., Are Big Gods a big deal in the emergence of big groups?, “Religion, Brain & Behavior” 2014.

Barrett [2004] - J. Barrett, Why Would Anyone Believe in God?, AltaMira Press, Walnut Creek CA 2004.

Barrett [2010] - N. F. Barrett, Toward an Alternative Evolutionary Theory of Religion: Looking Past Computational Evolutionary Psychology to a Wider Field of Possibilities, “Journal of the American Academy of Religion”, September 2010 Vol. 78 No. 3.

Barrett [2011] - J. L. Barrett, Cognitive Science, Religion, and Theology: From Human Minds to Divine Minds, Templeton Press, West Conshohocken 2011.

Baumard, Boyer [2014] - N. Baumard, P. Boyer, Empirical problems with the notion of “Big Gods” and of prosociality in large societies, “Religion, Brain & Behavior”, 2014.

Bortolotti [2013] - L. Bortolotti, "Delusion", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2013 Edition) [w:] Edward N. Zalta (ed.), <http://plato.stanford.edu/archives/win2013/entries/delusion/> (10.11.2014).

Boyer [1994] - P. Boyer, The Naturalness of Religious Ideas: A cognitive theory of religion, University of California Press, Berkeley 1994.

Boyer [2001] – P. Boyer, Religion Explained: The evolutionary origins of religious thought, Basic Books, New York 2001.

Bulbulia [2013] - J. Bulbulia et. al., The cultural Evolution of Religion [w:] P. J. Richerson, M. H. Christiansen, Cultural Evolution, Cambridge London 2013.

Clark [2013] - A. Clark, Whatever next? Predictive brains, situated agents, and the future of cognitive science, “Behavioral and Brain Sciences”, (2013) 36.

Elk [2014] - M. van Elk et al., Priming of supernatural agent concepts and agency detection, “Religion, Brain & Behavior”, 2014.

Florek [2012] - S. Florek, Intuicyjne i krytyczne myślenie moralne w kontekście jego filogenezy i neuropsychologii, „Słupskie Studia Filozoficzne”, nr 11 2012.

Fondevila, Martin – Loeches [2013] - S. Fondevila, M. Martin – Loeches, Cognitive mechanisms for the evolution of religious thought, “Annals of the New York Academy of Sciences”, 299 (2013).

Franek [2014] - J. Franek, Has the Cognitive Science of Religion (Re)defined “Religion”?, “Religio” XXII 2014.

Fuentes [2014] - A. Fuentes, Hyper-cooperation is deep in our evolutionary history and individual perception of belief matters, “Religion, Brain & Behavior”, 2014.

Guthrie [1980] - S. Guthrie, A cognitive Theory of Religion, “Current Anthropology” vol. 21 no. 2 April 1980.

Guthrie [1993] - S. Guthrie, Faces in the Clouds: A New Theory of Religion, Oxford University Press, Oxford 1993.

Inzlicht, Tullett, Good [2011] - M. Inzlicht, A. M. Tullett, M. Good, The need to believe: a neuroscience account of religion as a motivated process, “Religion, Brain & Behavior”, Vol. 1 No. 3 October 2011.

Jarosz [1983] - M. Jarosz, Psychologia lekarska, PZWL, Warszawa 1983.

Johnson [2014] - D. D. P. Johnson, Big Gods, small wonder: supernatural punishment strikes back, “Religion, Brain & Behavior”, 2014.

Newson, Richerson [2014] - L. Newson, P. J. Richerson, Religion: The dynamics of cultural adaptations [w:] F. Watts, L. Turner (red.), Evolution, religion, and cognitive science, Oxford University Press, Oxford 2014.

Norenzayan [2013] - A. Norenzayan, Big Gods: How Religion Transformed Cooperation and Conflict, Princeton University Press 2013.

Norris, Inglehart [2006] - P. Norris, R. Inglehart, Sacrum i profanum. Religia i polityka na świecie, tłum. R. Babińska, Nomos, Kraków 2006.

Pace [2011] - M. Pace, The Epistemic Value of Moral Considerations: Justification, Moral Encroachment, and James’ ‘Will To Believe’, “Nous” 45:2 (2011).

Pargament, Hahn [1986] - K. I. Pargament, J. Hahn, God and the Just World: Causal and Coping Attributions to God in Health Situations, “Journal for the Scientific Study of Religion”, 25 1986.

Pyysiäinen [2012] - I. Pyysiäinen, Cognitive Science of Religion: State-of-the-Art, “Journal for the Cognitive Science of Religion” 1.1 (2012).

Ramachandran [2012] - V. S. Ramachandran, Neuronauka o podstawach człowieczeństwa. O czym mówi mózg?, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2012.

Slone [2004] - D. J. Slone, Theological Incorrectness: Why Religious People Believe What They Shouldn’t, Oxford New York 2004.

Slyke [2011] - J. A. van Slyke, The Cognitive Science of Religion, Ashgate 2011.

Sperber [1996] - D. Sperber, Explaining Culture: A naturalistic approach, Blackwell, Oxford 1996.

Szocik [2014] - K. Szocik, Ateizm filozoficzny, Nomos, Kraków 2014.

Szocik [2015] – K. Szocik, Czy uzasadnione jest wiązanie wojny z religią?, „Studia Polityczne”, nr 3 (39) 2015, s. 167-181.

Szocik [2016] - K. Szocik, An axiological aspect of terrorism. Remarks on Scott Atran’s perspective, “Journal of Applied Security Research”, April 2016 Vol. 11, No. 2, s. 1-13.

Thomas Lawson, McCauley [1990] - E. Thomas Lawson, R. N. McCauley, Rethinking Religion: Connecting Cognition and Culture, Cambridge University Press, Cambridge 1990.

Whitehouse [ 2004] - H. Whitehouse, Modes of Religiosity: A Cognitive Theory of Religious Transmission, AltaMira Press, Walnut Creek 2004.

Wood [2011] - G. Wood, Cognitive Science and Religious Belief, “Philosophy Compass”, 6/10 (2011).

Zamulinski [2003] - B. Zamulinski, Religion and the Pursuit of Truth, “Religious Studies”, Vol. 39 No. 1 (Mar., 2003).