Zwyczaje i obyczaje w filozofii prawa Herberta L. A. Harta

Article Sidebar

PDF Full text
Opublikowane: 2015-09-26
DOI: https://doi.org/10.13153/diam.45.2015.801
Słowa kluczowe:
Herbert L.A. Hart, obowiązywanie normy, zwyczaj, obyczaj, wewnętrzny aspekt obowiązywania, sankcja

Main Article Content

Michał Zabdyr-Jamróz
Uniwersytet Jagielloński image/svg+xml

Abstrakt

Celem artykułu jest przedstawienie zjawisk zwyczaju i obyczaju z perspektywy filozofii prawa Herberta L. A. Harta. Zarysowuję w nim też propozycję integracji systemów pojęciowych prawoznawstwa i socjologii w obszarze teorii normatywności. Moim punktem wyjścia jest wprowadzone przez Harta rozróżnienie na zewnętrzny i wewnętrzny aspekt obowiązywania normy. Ten pierwszy oznacza obserwowalne występowanie kar lub nagród. Wewnętrzny aspekt obowiązywania natomiast jest stwierdzeniem powinności i stanowi konieczne kryterium normatywnego charakteru reguły. Aspekt wewnętrzny uzyskuje reguła na dwa sposoby: uznania na podstawie określonych reguł (właściwego dla systemów prawnych); lub akceptacji pewnej zastanej praktyki. Koncepcja akceptacji ujawnia analityczną różnicę między zwyczajem a obyczajem. Pozwala uchwycić normatywny charakter tego ostatniego: obyczaj to zbiorowa praktyka, co do której stwierdzono powinność w drodze akceptacji. Ukształtowanie się obyczaju – dokonujące się w drodze swoistego precedensowego ukarania za naruszenie danej reguły zwyczajowej (sankcjonowania) – ujawnia dwuznaczność terminu „sankcja” („sankcjonowanie”), jako obejmującego nie tylko wymiar zewnętrzny obowiązywania, ale i ten wewnętrzny.

Article Details

Numer

Nr 45 (2015)

Dział

Inne artykuły

Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.

Biogram autora

Michał Zabdyr-Jamróz - Uniwersytet Jagielloński

Michał Zabdyr-Jamróz, mgr
Uniwersytet Jagielloński, Wydział Studiów Międzynarodowych i Politycznych
Instytut Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych UJ
ul. Jabłonowskich 5
Pl-31-114 Kraków

E-mail: michal.zabdyr.jamroz@gmail.com

Jak cytować

„Zwyczaje I Obyczaje W Filozofii Prawa Herberta L. A. Harta”. 2015. Diametros, nr 45 (wrzesień): 144-64. https://doi.org/10.13153/diam.45.2015.801.

Bibliografia

Blackburn [2004] – Simon Blackburn, Oksfordzki słownik filozoficzny, J. Woleński (red.), Książka i Wiedza, Warszawa 2004.

Cialdini [2004] – R.B. Cialdini, Wywieranie wpływu na ludzi. Teoria i praktyk, tłum. B. Wojciszke, GWP, Gdańsk 2004.

Ciołek, Olędzki, Zadrożyńska [1976] – T.M. Ciołek, J. Olędzki, A. Zadrożyńska, Wyrzeczysko: o świętowaniu w Polsce, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1976.

Dworkin [1998] – Ronald, Biorąc prawa poważnie, tłum. T. Kowalski, wstęp J. Woleński, PWN, Warszawa 1998.

Foucault [1995] – M. Foucault, Historia Seksualności, tłum. B. Banasiak, T. Matuszewski, K. Matuszewski, wstęp T. Komendant, Czytelnik, Warszawa 1995.

Gehlen [1989] – A. Gehlen, Instytucje, [w:] Moral und Hypermoral. Eine pluralistische Ethik (1969), tłum. E. Paczkowska-Łagowska, „Zdanie” (11–12) 1989.

Grad [1993] – J. Grad, Obyczaj a moralność. Próba metrologicznego uporządkowania badań dotychczasowych, UAM, Poznań 1993.

Harris [2007] – M. Harris, Krowy, świnie, wojny i czarownice. Zagadki kultury, tłum. K. Szerer, Książnica, Katowice 2007.

Hart [1994] – H.L.A. Hart, Concept of Law, Oxford 1994.

Hart [1998] – H.L.A. Hart, Pojęcie prawa, tłum. Jan Woleński, PWN, Warszawa 1998.

Hultkrantz [1960] – Å. Hultkrantz, International Dictionary of Regional European Ethnology and Folklore, Volume 1, Rosenkilde and Bagger, Copenhagen 1960.

Kamyczek [1969] – J. Kamyczek, Grzeczność na co dzień, Warszawa 1969.

Kelly [2006] – J.M. Kelly, Historia zachodniej teorii prawa, tłum. zbiorowy, B. Szlachta (red.), WAM, Kraków 2006.

Kelsen [1935] – H. Kelsen, Podstawowe zagadnienia nauki prawa państwowego, Wydawnictwo Akademickiego Koła Prawników Studentów Uniwersytetu Stefana Batorego, Wilno 1935.

Kumaniecki [1986] – K. Kumaniecki, Słownik łacinsko-polski, wg słownika H. Mengego i H. Kopii, PWN, Warszawa 1986.

Lande [1956] – J. Lande, Nauka o normie prawnej, Annales UMCS 1956.

Modrzewski [1979] – A.F. Modrzewski, O poprawie Rzeczpospolitej, [w:] Filozofia i Myśl Społeczna XVII wieku, Z. Ogonowski (red.), Warszawa 1979.

Ortega y Gasset [1982] – J.Ortega y Gasset, Bunt mas i inne pisma socjologiczne, Warszwa 1982.

Ossowska [1985] – M. Ossowska, Normy moralne. Próba systematyzacji, PWN, Warszawa 1985.

Pałecki [2003] – K. Pałecki, Prawoznawstwo. Zarys wykładu. Prawo w porządku społecznym, Difin, Warszawa 2003.

Petrażycki [2002] – L. Petrażycki, O pobudkach postępowania i o istocie moralności i prawa, Oficyna Naukowa, Warszawa 2002.

Podgórecki [1962] – A. Podgórecki, Socjologia prawa, Wiedza Powszechna, Warszawa 1962.

Podgórecki [1971] – A. Podgórecki, Zarys socjologii prawa, PWN, Warszawa 1971.

Radbruch [2009] – G. Radbruch, Filozofia prawa, tłum. E. Nowak, PWN, Warszawa 2009.

Rezler [2006] – J. Rezler, Język łaciński dla prawników, PWN, Warszawa 2006.

Sumner [1994] – W.G. Sumner, Naturalne sposoby postępowania w gromadzie. Studium socjologicznego znaczenia praktyk życia codziennego, manier, zwyczajów, obyczajów oraz kodeksów moralnych, tłum. i wstęp: M. Kempny i K. Romaniszyn, PWN, Warszawa 1995.

Woleński [1998] – J. Woleński, Wstęp. Integralna filozofia prawa Ronalda Dworkina, [w:] R. Dworkin, Biorąc prawa poważnie, tłum. T. Kowalski, PWN, Warszawa 1998, s. X.

Zabdyr-Jamróz, Badora [2013] – M. Zabdyr-Jamróz, K. Badora, Reformy zdrowotne w USA z 2010 r. po orzeczeniu Sądu Najwyższego. Europeizacja Ameryki czy utrzymanie jej odrębności?, [w:] Namysł nad problemami polityki zdrowotnej: globalnej, europejskiej, krajowej, T. Serafin (red.), Difin, Warszawa 2013, s. 243–257.

Inne teksty tego samego autora