Podmiot i przedmiot poznania jako efekt syntezy transcendentalnej jedności apercepcji w sformułowaniu neopragmatycznym. Stanowisko Roberta B. Brandoma

Article Sidebar

PDF PDF (In Polish) (angielski) Full text
Opublikowane: 2013-09-01
DOI: https://doi.org/10.13153/diam.37.2013.534
Słowa kluczowe:
Robert B. Brandom, Kant, neopragmatyzm, pragmatyzm, transcendentalizm, intencjonalność, podmiotowo-przedmiotowy model poznania, transcendentalna jedność apercepcji, synteza

Main Article Content

Daniel Żuromski

Abstrakt

Jedną z charakterystycznych tez dla klasycznego amerykańskiego pragmatyzmu (w skrócie TP) oraz współczesnego neopragmatyzmu (w skrócie TNP), w odniesieniu do zagadnienia: „Jak umysł i język odnoszą się do świata?” jest ta, że idee podmiotu i przedmiotu poznania nie mają charakteru pierwotnego i autonomicznego. Owe idee były raczej traktowane przez przedstawicieli pragmatyzmu jako efekt pewnego procesu, który w porządku pojęciowym, reprezentowanym na przykład w analizie pojęciowej, lub ontologiczno-redukcyjnym był uznawany jako bardziej podstawowy. Współcześnie jednym z najbardziej oryginalnych i szeroko dyskutowanych neopragmatystów drugiego pokolenia, któremu można zasadnie przypisać TNP, jest amerykański filozof Robert B. Brandom. Zaskakującą rzeczą w jego koncepcji jest to, że formułuje on TNP odwołując się w swojej semantyczno-pragmatycznej wykładni do interpretacji słynnej tezy Kanta o transcendentalnej jedności apercepcji. Celem artykułu jest po pierwsze przedstawienie tezy pragmatyzmu w ramach koncepcji Brandoma oraz po drugie interpretacja, zgodnie z którą istnieją podstawy, aby stanowisko Brandoma określić mianem transcendentalizmu.

Article Details

Numer

Nr 37 (2013)

Dział

Artykuły

Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.

Jak cytować

„Podmiot I Przedmiot Poznania Jako Efekt Syntezy Transcendentalnej jedności Apercepcji W sformułowaniu Neopragmatycznym. Stanowisko Roberta B. Brandoma”. 2013. Diametros, nr 37 (wrzesień): 169-92. https://doi.org/10.13153/diam.37.2013.534.

Bibliografia

Alexander [1992] – T. M. Alexander, Dewey, Dualism, and Naturalism, [w:] J. R. Shook, J. Margolis (red.), A Companion to Pragmatism, Blackwell Publishing Ltd, 2006, s. 184-192.

Brandom [1994] – R. Brandom, Making It Explicit. Reasoning, Representing, and Discursive Commitment, Harvard University Press, Cambridge (Mass.), 1994.

Brandom [2000] – R. Brandom, Articulating Reasons. An Introduction to Inferentialism, Harvard University Press, Cambridge (Mass.), 2000.

Brandom [2002] – R. Brandom, Pragmatics and Pragmatisms, [w:] J. Conant, U.M. Żegleń (red.), Hilary Putnam: Pragmatism and Realism, Routledge, London 2002, s. 40-59.

Brandom [2004] – R. Brandom, Holizm i idealizm w Fenomenologii Hegla, tłum. M. Miłkowski, „Przegląd filozoficzno-literacki” (7) 2004, s. 169-201.

Brandom [2005] – R. Brandom, Sketch of a Program for a Critical Reading of Hegel. Comparing Empirical and Logical Concepts, „Internationales Jahrbuch des Deutschen Idealismus” (3) 2005, s. 131-161.

Brandom [2008] – R. Brandom, Between Saying and Doing. Towards an Analytic Pragmatism, Oxford University Press, New York, Oxford 2008.

Brandom [2009] – R. Brandom Reason in Philosophy: Animating Ideas, Belknap Press of Harvard University Press, 2009.

Brandom [2011] – R. Brandom Perspectives on Pragmatism: Classical, Recent, and Contemporary, Harvard University Pres, Cambridge (Mass.) 2011.

Brandom [2012] – R. Brandom Intentionality and Language: A Normative, Pragmatist, Inferentialist Approach; dostępne: http://www.pitt.edu/~brandom/index.html.

Brandom [2012a] – R. Brandom, Między mówieniem a działaniem. W stronę analitycznego pragmatyzmu, tłum. M. Gokieli, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012.

Kilijanek [2000] – M. Kilijanek, Kant. Samoświadomość i poznanie dyskursywne, Wyd. IF UAM, Poznań 2000.

Kmita, Pałubicka [1992] – J. Kmita, A. Pałubicki, Problem użyteczności pojęcia doświadczenia [w:] J. Such (red.), Poszukiwanie pewności i jego postmodernistyczna dyskwalifikacja, Wydawnictwo Naukowe IF UAM, Poznań 1992.

Kmita [1998] – J. Kmita, Jak słowa łączą się ze światem? Studium krytyczne neopragmatyzmu, (Wydanie drugie, poprawione), IF UAM, Poznań 1998.

Lance [2001] – M. Lance, The Logical Structure of Linguistic Commitment III Brandomian Scorekeeping and Incompatibility, „Journal of Philosophical Logic” (30) 2001, s. 439- 464.

MacFarlane [2012] – J. MacFarlane, Pragmatism and Inferentialism, [w:] Bernhard Weiss, Jeremy Wanderer (red.), Reading Brandom: On Making It Explicit, Routledge, Lon- don 2010, s. 81-95.

Makinson [2008] – D. Makinson, Od logiki klasycznej do niemonotonicznej, tłum. T. Jarmużek, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2008.

McDowell [1994] – J. McDowell, Mind and World, Harvard University Press, Cambridge (Mass.) (Wydanie drugie, wraz z dodanym Introduction) 1996.

McDowell [1997] – J. McDowell, Brandom on representation and inference, „Philosophy and Phenomenological Research” 57 (1) 1997, s. 157–162.

McDowell [2005] – J. McDowell, Motivating inferentialism. Comments on ‘Making It Explicit’ (Ch. 2), „Pragmatics & Cognition” (13) 2005, s. 121–140.

Putnam [1998] – H. Putnam, Wiele twarzy realizmu i inne eseje, tłum. A. Grobler, PWN, Warszawa 1998.

Rorty [1994] – R. Rorty, Filozofia a zwierciadło natury, tłum. M. Szczubiałka, Spacja, Warszawa 1994.

Rorty [1999] – R. Rorty, Truth and Progress, Philosophical Papers, Vol. 3, Cambridge University Press, Cambridge 1999.

Siemek [1977] – M.J. Siemek, Idea transcendentalizmu u Fichtego i Kanta. Studium z dziejów filozoficznej problematyki wiedzy, PWN, Warszawa 1977.

Szubka [2001] – T. Szubka, Znaczenie, wnioskowanie, obiektywność. O inferencjalizmie Roberta Brandoma, „Przegląd Filozoficzny” Nowa Seria (10) 2001, s. 173-191.

Szubka [2007] – T. Szubka, Pragmatyczne uwarunkowania znaczenia i prawdy w świetle inferencjalizmu Roberta B. Brandoma, „Studia Semiotyczne” (1) 2007, s. 151-176.

Szubka [2012] – T. Szubka, Neopragmatyzm, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2012.

Żuromski [2011] – D. Żuromski, Koncepcja analizy jako ujawniania w strukturach semantycznych implicytnych struktur pragmatycznych. Pragmatyzm analityczny Roberta B. Brandoma, [w:] A. Pietras, D. Żuromski, M. Furman (red.), Spory o (bez)założeniowość filo- zofii, Słupsk 2011, s. 107-135.

Żuromski [2011] – D. Żuromski, Neopragmatyzm. Nowe pokolenia. Roberta B. Brandoma fuzja neopragmatyzmu i niemieckiego idealizmu (Kant i Hegel), [w:] H.T. Mikołajczyk, Res Philosophica. Szkice z filozofii współczesnej, Słupsk 2011, s. 143-158.

Żuromski [2012] – D. Żuromski, Czy neopragmatyzm jest transcendentalizmem? Rozważania na tle filozofii Richarda Rorty’ego i Roberta Brandoma, „Analiza i Egzystencja” (20) 2012, s. 37-63.