Psychoanaliza a polityka: stawka podmiotu

Article Sidebar

PDF PDF (In Polish) (angielski) Full text
Opublikowane: 2013-03-01
DOI: https://doi.org/10.13153/diam.35.2013.506
Słowa kluczowe:
podmiot, psychoanaliza, identyfikacja, ujarzmienie, polityczność, fantazmat, Lacan, Lacalau, Mouffe, Žižek, Kartezjusz

Main Article Content

Mateusz Burzyk
Instytut Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych UJ

Abstrakt

Artykuł ma charakter interdyscyplinarny: jest on poświęcony jednemu z centralnych zagadnień filozofii (problem podmiotu), jednakże jego zasadniczym przedmiotem jest psychoanalityczna teoria Jacquesa Lacana oraz próba jej zastosowania do problemów pochodzących z pola polityczno-społecznego. Uwaga czytelnika skupiona jest przede wszystkim na lacanowskiej konstrukcji podmiotowości, która jest – jak będzie się twierdzić – fundamentalna do zrozumienia aktualnej kondycji polityczności. Kluczowe dla wymowy artykułu jest również pojęcie identyfikacji, rozumiane jako proces, poprzez który podmiot staje się przedmiotem politycznych zabiegów. W konsekwencji polityka prezentuje się jako mechanizm narzucania tożsamości, a psychoanaliza jako jej przeciwieństwo, czyli narzędzie, które służyć może do obnażania politycznych iluzji. W ostatniej partii tekstu omówione zostają polityczne koncepcje kontynuatorów Lacana Chantal Mouffe i Ernesto Laclau (radykalna demokracja) oraz Slavoja Žižka (rewolucja).

Article Details

Numer

Nr 35 (2013)

Dział

Artykuły

Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.

Biogram autora

Mateusz Burzyk - Instytut Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych UJ

Mateusz Burzyk, mgr
Instytut Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych UJ
Katedra Filozofii Polityki
ul. Jabłonowskich 5
Pl-31-114 Kraków
e-mail: mateuszburzyk@yahoo.com

Jak cytować

„Psychoanaliza a Polityka: Stawka Podmiotu”. 2013. Diametros, nr 35 (marzec): 1-20. https://doi.org/10.13153/diam.35.2013.506.

Bibliografia

Bielik-Robson [1997] – A. Bielik-Robson, Na drugim brzegu nihilizmu. Filozofia współczesna w poszukiwaniu nowego podmiotu, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 1997.

Bielik-Robson [2008] – A. Bielik-Robson, „Na pustyni”. Kryptoteologie późnej nowoczesności, Wydawnictwo Universitas, Kraków 2008.

Bielik-Robson [2012] – A. Bielik-Robson, Strażniczka realnego, czyli psychoanaliza jako szansa na renesans metafizyki, dostępne na: http://www.kronos.org.pl/index.php?23275,379 [23.02.2012].

Dor [2002] – J. Dor, Introduction à la lecture de Lacan, Editions Denoël, Paryż 2002.

Drwięga [2006] – M. Drwięga, Człowiek utajonych pasji. Szkice o psychoanalizie, Księgarnia Akademicka, Kraków 2006.

Dybel [1985] – P. Dybel, Dialog i represja. Antynomie psychoanalizy Zygmunta Freuda, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 1985.

Dybel [2000] – P. Dybel, Podmiot nieświadomości. Pojęcie podmiotu w psychoanalizie Jacques’a Lacana na tle tradycji filozofii kartezjańskiej, „Przegląd filozoficzny” (3) 2000.

Dybel, Wróbel [2008] – P. Dybel, Sz. Wróbel, Granice polityczności. Od polityki emancypacji do polityki życia, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2008.

Easthope [2000] – A. Easthope, Lacanowska interpretacja Kartezjusza, przeł. T. Mazur, „Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria” (3) 2000.

Fink [2002] – B. Fink, Kliniczne wprowadzenie do psychoanalizy lacanowskiej. Teoria i technika, przeł. Ł. Mokrosiński, Wydawnictwo Andrzej Żórawski, Warszawa 2002.

Foucault [1995] – M. Foucault, Wola wiedzy, [w:] idem, Historia seksualności, przeł. B. Banasiak, T. Komendant, K. Matuszewski, wstępem opatrzył T. Komendant, Wydawnictwo Czytelnik, Warszawa 1995.

Foucault [1998a] – M. Foucault, Nadzorować i karać. Narodziny więzienia, przeł. T. Komendant, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 1998.

Foucault [1998b] – M. Foucault, Podmiot i władza, przeł. J. Zychowicz, „Lewą Nogą” (9) 1998.

Lacan [1996] – J. Lacan, Funkcja i pole mówienia i mowy w psychoanalizie, przeł. B. Gorczyca, W. Grajewski, Wydawnictwo KR, Warszawa 1996.

Lacan [a] – J. Lacan, Seminarium XI. Cztery podstawowe pojęcia psychoanalizy, Przekład nieautoryzowany R. Andruszko i B. Gorczyca, [b.r.], [b.m.].

Laclau [2004] – E. Laclau, Emancypacje, przeł L. Rasiński, Wydawnictwo Naukowe DSW, Wrocław 2004.

Laclau [2009] – E. Laclau, Demokracja i kwestia władzy, przeł. M. Kropiwnicki, [w:] L. Rasiński, Język, dyskurs, społeczeństwa. Zwrot lingwistyczny w filozofii społecznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009.

Lang [2005] – H. Lang, Język i nieświadomość. Podstawy teorii psychoanalitycznej Jacques’a Lacana, przeł. P. Piszczatowski, wstęp P. Dybel, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2005.

Laplanche, Pontalis [1996] – J. Laplanche, J.-B. Pontalis, Słownik psychoanalizy, przeł. E. Modzelewska, E. Wojciechowska, Wydawnictwo Szkolne iPedagogiczne, Warszawa 1996.

Leder [2012] – A. Leder, Miejsce psychoanalizy w kulturze współczesnej, dostępne na: http://www.kronos.org.pl/index.php?23275,376 [23.02.2012].

Miller, Clero, Lotte [2003] – J.-A. Miller, J.-P. Clero, L. Lotte, Lacan et la politique, „Cité” (4) 2003.

Mouffe [2008] – Ch. Mouffe, Polityczność. Przewodnik Krytyki Politycznej, przeł. J. Erbel, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2008.

Roudinesco [2005] – E. Roudinesco, Jacques Lacan. Jego życie i myśl, przeł. R. Reszke, Wydawnictwo KR, Warszawa 2005.

Schodowski [2010] – J. Schodowski, Podmiot pragnienia. Czytając „Subversion du sujet et dialectique du désir”, „Kronos” (1) 2010.

Sierakowski [2007] – S. Sierakowski, Dziecięce choroby lewicowości, [w:] S. Žižek, Rewolucja u bram. Pisma Lenina z roku 1917, przeł. J. Kutyła, Korporacja Ha!art, Kraków 2007, s. 5-28.

Stavrakakis [2005] – Y. Stavrakakis, Lacan and the Political, Routledge, Nowy Jork 2005.

Žižek [2001] – S. Žižek, Wzniosły obiekt ideologii, przeł. J. Bator, P. Dybel, wstęp P. Dybel, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2001.

Žižek [2007] – S. Žižek, Rewolucja u bram. Pisma Lenina z roku 1917, przeł. J. Kutyła, Korporacja Ha!art, Kraków 2007.

Žižek [2008] – S. Žižek, Lacan. Przewodnik Krytyki Politycznej, przeł. J. Kutyła, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2008.

Žižek [2009] – S. Žižek, Przekleństwo fantazji, przeł. A. Chmielewski, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2009.