Patentowanie ludzkich genów

Article Sidebar

PDF PDF (In Polish) (angielski) Full text
Opublikowane: 2012-06-01
DOI: https://doi.org/10.13153/diam.32.2012.478
Słowa kluczowe:
patentowanie genów, ludzki genom, prawo patentowe, medycyna, etyka, Locke

Main Article Content

Gabriela Kawłatow
Uniwersytet Jagielloński image/svg+xml

Abstrakt

Patentowanie ludzkich genów jest zjawiskiem, które w obecnych czasach nabrało intensywności i znaczenia. Jest jedną z kluczowych form zabezpieczania praw własności przemysłowej, zwłaszcza dla ośrodków badawczych i koncernów farmaceutycznych. Ze względu na naturę produktu podlegającego opatentowaniu, pomysł patentowania genów budzi wiele kontrowersji i rodzi spory na różnych płaszczyznach. Celem artykułu jest naszkicowanie ram prawnych dla tego zjawiska (m.in. porównanie regulacji europejskich i amerykańskich) oraz krytyczne omówienie argumentów przemawiających zarówno w obronie tej procedury, jak i przeciwko niej, wysuwane z różnych perspektyw: prawnej (kwestia posiadania przez geny tzw. zdolności patentowej, kontrowersje związane z prawem własności do ludzkiego ciała), społeczno-ekonomicznej (wpływ zjawiska na rozwój badań naukowych oraz na ceny leków i dostępność różnych terapii) oraz etycznej (omówionej na podstawie wybranych kazusów). Artykuł zarysowuje również kilka propozycji rozwiązań praktycznych, które mają usuwać przynajmniej niektóre kontrowersje związane z patentowaniem genów.

Article Details

Numer

Nr 32 (2012)

Dział

Temat specjalny – Bioetyka i genetyka

Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.

Biogram autora

Gabriela Kawłatow - Uniwersytet Jagielloński

Gabriela Kawłatow, student
Instytut Filozofii UJ
ul. Grodzka 52
Pl-31-044 Kraków
e-mail: gabriela.kawlatow@gmail.com

Jak cytować

„Patentowanie Ludzkich genów”. 2012. Diametros, nr 32 (czerwiec): 77-90. https://doi.org/10.13153/diam.32.2012.478.

Bibliografia

Caulfield [2009] – Timothy Caulfield, Do gene patents hurt research?, “Science Progress”, 29.10.2009; dostępne na: http://www.scienceprogress.org/2009/10/do-gene- patents-hurt-research/.

Caulfield, Cook-Deegan, Kieff, Walsh [2006] – Timothy Caulfield, Robert M. Cook- Deegan, F. Scott Kieff, John P. Walsh, Evidence and Anecdotes: An Analysis of Human Gene Patenting Controversies; “Nature Biotechnology” (24) 2006, s. 1091–1094.

Resnik [2005] – David Resnik , The human genome: common resource but not common heritage, [w:] M. Kothrals, R.J. Bogers, “Ethics for life scientists”, (5) 2005, s. 197-210.

Resnik [2003] – David Resnik, A Biotechnology Patent Pool: An Idea Whose Time Has Come?, “The Journal of Philosophy, Science & Law” (3) 2003.

Lehmann, Weeks, Klar, Garber [2002] – L.S. Lehmann, J.C. Weeks, N. Klar, J.E. Garber, A population-based study of Ashkenazi Jewish women's attitudes toward genetic discrimi- nation and BRCA1/2 testing, “Genetics in medicine : official journal of the American College of Human Genetics” (September-October) 2002, s. 346-352.

Ferrell [1990] – J.E. Ferrell, Who Owns John Moore`s Spleen?, “Chicago Tribune”, 18.02.1990; dostępne na: http://articles.chicagotribune.com/1990-02-18/features/9001140537_1_mo-cell-line-blood-cells-spleen.

Heller [1997] – Michael Heller, The Tragedy of Anticommons: Property in the Transition from Marx to Markets, “Harvard Law Review” (111) 1997.

Ledford [2010] – Heidi Ledford, US government wants limits on gene patents, “Nature”, 2.11.2010.

Borger [1999] – Julian Borger, Rush to patent genes stalls cures for disease, “The Guardian”, 15.12.1999; dostępne na: http://www.guardian.co.uk/science/1999/dec/15/ medicalresearch.genetics.

Jensen, Murray [2005] – Kyle Jensen, Fiona Murray, Intellectual property landscape of the human genome, dostępne na: http://www.sciencemag.org/content/310/5746/239.summary.

Prawo Własności Przemysłowej [2000] – Prawo Własności Przemysłowej (Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r.).

National Academy of Sciences [2005] – National Academy of Sciences, Patents, Material Transfers and Access to Research Inputs in Biomedical Research, 20.09.2005, dostępne na: http://www2.druid.dk/conferences/viewpaper.php?id=776&cf=8.

Crichton [2007] – Michael Crichton, Patenting life, “The New York Times”, 13.02.2007.

Pawlowski [2009] – Mark Pawlowski, Property in body parts and products of the human body, “Liverpool Law Review”, 20.05.2009.

Konwencja o udzielaniu patentów europejskich [1973] – Konwencja o udzielaniu patentów europejskich (Konwencja o patencie europejskim), sporządzona w Monachium dnia 5 października 1973 r.