Opis faktów a ocena - od mitu do oczywistości

Article Sidebar

PDF PDF (In Polish) (angielski)
Opublikowane: 2010-09-01
DOI: https://doi.org/10.13153/diam.25.2010.405

Main Article Content

Jan Wawrzyniak

Abstrakt

Tematem artykułu jest rozróżnienie: opis faktów / ocena. Rozróżnienie to jest przedmiotem zainteresowania zarówno filozofii jak i teorii dziennikarstwa. W tekście rozważane jest jedno z założeń wspierających przekonanie, że dziennikarze powinni wyraźnie oddzielać opis faktów od ich oceny – założenie, że można oddzielić opis faktów od oceny. Przedstawiam różne interpretacje tego założenia. Wskazuję na istnienie związku pomiędzy tezą o możliwości oddzielenia opisu od oceny a przeświadczeniem, że ze swej istoty opis faktów jest czymś obiektywnym, a ocena lub wartościowanie subiektywnym, a następnie krytykuję to drugie przekonanie.
Przedstawione argumenty nie mają na celu podważenia samego rozróżnienia "opis faktów / ocena". Tym, co staram się podważyć, są metafizyczne uzasadnienia i interpretacje tego rozróżnienia.

Article Details

Numer

Nr 25 (2010)

Dział

Temat specjalny – Etyka dla zawodów

Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.

Jak cytować

„Opis faktów a Ocena - Od Mitu Do oczywistości”. 2010. Diametros, nr 25 (wrzesień): 75-91. https://doi.org/10.13153/diam.25.2010.405.

Bibliografia

Bauer [2004] – Z. Bauer, Gatunki dziennikarskie, [w:] Dziennikarstwo i świat mediów, Zbigniew Bauer (red.), Edward Chudziński, Wydawnictwo Universitas, Kraków 2004: 143-173.

Będzie konstytucja [2004] – Będzie konstytucja, „Polityka” 14 (2446) 2004: 16.

Cavell [1976] – S. Cavell, Must We Mean What We Say, [w:] Must We Mean What We Say, Cambridge University Press, Cambridge 1976: 1-43.

Czubaj [2005] – M. Czubaj, Raport – Wkrótce egzaminacyjne szaleństwo w szkołach, „Polityka” 15 (2499) 2005.

Davidson [2004] – D. Davidson, The Objectivity of Values, w: Problems of Rationality, Oxford University Press, Oxford 2004: 39-57.

Diamond [1991] – C. Diamond Wittgenstein and Metaphysics, [w:] The Realistic Spirit. Wittgenstein, Philosophy, and the Mind, MIT Press, Cambridge 1991: 13-38.

Furman, Kaliszewski, Wolny-Zmorzyński [2000] – W. Furman, A. Kaliszewski, K. Wolny-Zmorzyński, Gatunki dziennikarskie. Specyfika ich tworzenia i redagowania, Wyższa Szkoła Zarządzania, Rzeszów 2000.

Hare [1961] – R.M. Hare, Language of morals, Oxford University Press, Oxford 1961.

Hare [1967] – R.M. Hare, Philosophical Discoveries, [w:] The Linguistic Turn. Recent Essays in Philosophical Method, R. Rorty (ed.), The University of Chicago Press, Chicago 1967: 206-217.

Hare [2001] – R.M. Hare, Myślenie moralne. Jego płaszczyzny metoda i istota, tłum. J. Margański, Fundacja Aletheia, Warszawa 2001: 261.

Henle [1967] – P. Henle, Do We Discover our Uses of Words?, [w:] The Linguistic Turn. Recent Essays in Philosophical Method, R. Rorty (ed.), The University of Chicago Press, Chicago 1967: 206-217.

Hume [2005] – D. Hume, Traktat o naturze ludzkiej, tłum. C. Znamierowski, Fundacja Aletheia, Warszawa 2005.

Koko wrócił [2004] – Koko wrócił, „Polityka” 14 (2446) 2004: 16.

Mates [1964] – B. Mates, On the Verification of Statements about Ordinary Language, [w:] Ordinary Language. Essays in Philosophical Method, V.C. Chappell (ed.), Prentice Hall, Engelwood Cliffs, N.J 1964: 64-74.

McDowell [1998] – J. McDowell, Non–Cognitivism and Rule Following, [w:] Mind, Value and Reality, Harvard University Press, Cambridge 1998: 198-218.

Murdoch [1996] – I. Murdoch, O idei doskonałości, [w:] Prymat dobra, tłum. A. Pawelec, Wydawnictwo Znak, Kraków 1996: 21-66.

Putnam [1998a] – H. Putnam, Cóż po filozofie, [w:] Wiele twarzy realizmu i inne eseje, tłum. A. Grobler, PWN, Warszawa 1998: 475-496.

Putnam [1998b] – H. Putnam, W obronie realizmu wewnętrznego, [w:] Wiele twarzy realizmu i inne eseje, tłum. A. Grobler, PWN, Warszawa 1998: 431-450.

Putnam [2002] – H. Putnam, The Collapse of the Fact/Value Dichotomy and Other Essays, Harvard University Press, Cambridge 2002.

Stevenson, [1959] – C.L. Stevenson, The Emotive Meaning of Ethical Terms, [w:] Logical Positivism, A.J. Ayer (ed.), The Free Press, New York 1959: 264-281.

Wawrzyniak [2007] – J. Wawrzyniak, Dlaczego język potoczny? Kilka uwag o roli pojęcia języka potocznego w filozofii Wittgensteina, „Studia Philosophiae Christianae” (1) 2007: 13-29.

Wiggins [1987a] – D. Wiggins, A Sensible Subjectivism, [w:] Needs, Values, Truth. Essays in the Philosophy of Value, Basil Blackwell, Oxford 1987: 185-214.

Wiggins [1987b] – D. Wiggins, Truth, Invention and the Meaning of the Life, [w:] Needs, Values, Truth. Essays in the Philosophy of Value, Basil Blackwell, Oxford 1987: 85-137.

Wiggins [1987c] – D. Wiggins, Truth as Predicated of Moral Judgements, [w:] Needs, Values, Truth. Essays in the Philosophy of Value, Basil Blackwell, Oxford 1987: 138-184.

Williams [1985] – B. Williams, Ethics and the Limits of Philosophy, Harvard University Press, Cambridge 1985.

Wittgenstein [1993] – L. Wittgenstein, O pewności, tłum. M. Sady i W. Sady, Biblioteka Aletheia, Warszawa 1993.

Wittgenstein [1999] – L. Wittgenstein, Kartki, tłum. S. Lisiecka, Wydawnictwo KR, Warszawa 1999.

Wittgenstein [2000] – L. Wittgenstein, Dociekania filozoficzne, tłum. B. Wolniewicz, PWN, Warszawa 2000.