Tożsamość etyka, czyli uprawianie etyki jako problem moralny

Abstrakt

Artykuł należy do dziedziny etyki przekonań, jakkolwiek w zastosowaniu do samych przekonań etycznych. Podnosi się w nim kwestię moralnej oceny działalności etyka jako potencjalnego mentora moralnego. Etyka, nawet ta redukcjonostyczna i naturalistyczna, polemiczna w stosunku do eudajmonizmu, zdominowana jest przez ideał „filozofii praktycznej”, zakładający, że teoria moralna może być moralnie budująca. Etyk albo wspiera ten program, albo się mu przeciwstawia, niemniej jednak zawsze obraca się w kręgu idei „filozofii praktycznej”, wnosząc (w swym pojęciu) pewien intelektualny wkład do jakości życia moralnego. Tymczasem idea ta rodzi wątpliwości natury moralnej, wynikające z dwuznacznej pozycji moralnego mentora, formułującego ogólne idee, lecz uchylającego się przed wydawaniem konkretnych werdykatów moralnych. A jednak równocześnie „filozofia praktyczna” jest przecież nastawiona na potencjalne formułowanie kryteriów moralnego dobra, a tym samym na dokonywnie ocen moralnych. Z zadania tego jedankże nie wywiązuje się, a nawet nie chce się wywiązywać. Przywiązanie do kontekstu ocennego jest archaicznym i dogmatycznym rysem klasycznych systemów etyki, stanowiącym o ich skoncentrowaniu nie na czynie, lecz jego motywach i konsekwencjach (jako podlegających ocenie). Artykuł ukazuje moralne wątpliwości, jakie rodzi sama klasyczna postawa „etyka”, a także trudne do zaakceptowania rysy teorii etycznych, gdyby miały zostać faktycznie zastosowane do uzasadniania postępowania. Testowi moralnemu i ocenie moralnej poddany został dyskurs eudajmonistyczny, hedonistyczny, deontologiczny i inne. Generalnie artykuł ma na celu zainaugorowanie perspektywy meta-metaetycznej w etyce.