Czy istnieje eko-estetyka?

Main Article Content

Krystyna Wilkoszewska

Abstrakt

Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na postawione w tytule pytanie. Estetyka wykorzystująca inspiracje ekologii znajduje się raczej in statu nascendi, a jej ostateczny kształt wyłoni się poprzez wymagające niemało trudu przepracowanie dotychczasowej tradycji filozofii i estetyki przyrody.

Chciałabym przedstawić dwa przykłady takich zmagań obecnych we współczesnej estetyce; pierwszy wywodzi się z kręgu amerykańskiego, drugi – z tradycji myśli niemieckiej:

1. Arnolda Berleanta projekt estetyki środowiskowej (environmental aesthetics), wychodzącej od krytyki kantowskiego pojęcia bezinteresowności doświadczenia estetycznego i zmierzającej ku modelowi estetyki zaangażowanej;
2. Gernota Böhmego propozycja nowej filozofii i estetyki przyrody;

Chciałabym ustosunkować się krytycznie do obu propozycji wskazując na trudności pogodzenia tradycyjnego pojmowania pojęć takich jak natura, estetyka, doświadczenie z wymogami światopoglądu ekologicznego, przyznającego człowiekowi inne miejsce w świecie niż to, jakie wyznaczyła mu myśl kartezjańska.

Article Details

Dział

Ekologia a kondycja człowieka

Biogram autora

Krystyna Wilkoszewska

Prof. dr hab. Krystyna Wilkoszewska, kierownik Zakładu Estetyki UJ. Prezes Polskiego Towarzystwa Estetycznego. Kierunki badawcze: sztuka współczesna, estetyka pragmatyczna, ekologiczna, transkulturowa. Redaktor serii "Estetyki świata" oraz serii "Klasycy estetyki polskiej". Ważniejsze prace: Sztuka jako rytm życia, Wariacje na postmodernizm. Redakcja: 3 tomowa Antologia estetyki japońskiej, Estetyka czterech żywiołów,Estetyka a ekologia.

Jak cytować

Bibliografia

Berleant [1991] – A. Berleant, Art and Enagagement, Temple University Press, Philadelphia 1991.

Berleant [1992] – A. Berleant, The Aesthetics of Environment, Temple University Press, Philadelphia 1992.

Böhme [1995] – G. Böhme, Atmosphäre. Essays zur neuen Ästhetik, Suhrkamp 1927, Frankfurt am Main 1995.

Böhme [1998] – G. Böhme, Antropologia filozoficzna. Ujęcia pragmatyczne, tłum. P. Domański, IFiS PAN, Warszawa 1998.

Böhme [2002] – G. Böhme, Filozofia i estetyka przyrody, tłum. J. Merecki, Oficyna Naukowa, Warszawa 2002.

„Sztuka...” [2004] – Współczesna rehabilitacja estetyki przyrody. Na marginesie pro- jektu Gernota Böhmego. Dyskusja redakcyjna, „Sztuka i filozofia” (24) 2004.