Przyroda jako norma działania. O ontologicznych podstawach etyki ekologicznej

Article Sidebar

PDF
Opublikowane: 2006-09-01
DOI: https://doi.org/10.13153/diam.9.2006.251

Main Article Content

Zbigniew Wróblewski

Abstrakt

W etyce ekologicznej (dalej: EE) zasadnicza linia podziału przebiega pomiędzy jej wersjami antropocentrycznymi, fundującymi powinności moralne w ochronie środowiska przyrodniczego na godności człowieka oraz wersjami nieantropocentrycznymi, postulującymi daleko idące modyfikacje, a w skrajnych przypadkach, nawet zerwanie z tradycyjnym myśleniem o ludzkich powinnościach moralnych względem przyrody. Stanowisko antropocentryczne jest traktowane jako główny punkt odniesienia w dyskusjach o teoretycznych (ontologicznych, antropologicznych) podstawach EE. W opozycji do niego inne wersje EE (np. etyka ochrony zwierząt, etyka biocentryczna, etyka holistyczna) określają swoje stanowisko poprzez rezygnację z antropocentrycznego uzasadniania powinności człowieka względem środowiska przyrodniczego oraz ugruntowanie norm na wartościach wewnętrznych bytów pozaludzkich (przyrodniczych). Ontologicznego uzasadnienia wartości wewnętrznych bytów pozaludzkich dostarczają między innymi różne koncepcje teleologii przyrody, które stanowią wykładnię dla normatywnego pojęcia przyrody i ustanawiają relację między faktem, wartością i normą.

W referacie przedstawię dwie koncepcje teleologii przyrody (określane w ramach słabej lub mocnej metafizyki przyrody), które mogą być wykorzystywane do wyjaśnienia ontologicznych odniesień nieantropocentrycznych EE, ale i także do rozwinięcia i pogłębienia wersji antropocentrycznej.

Article Details

Numer

Nr 9 (2006)

Dział

Ekologia a etyka

Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.

Biogram autora

Zbigniew Wróblewski

Dr Zbigniew Wróblewski, filozof, adiunkt w Katedrze Filozofii Przyrody Ożywionej i Filozofii Ochrony Środowiska (Wydział Filozoficzny Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Lublinie). Jego główne obszary badań to: filozofia przyrody, filozofia ekologiczna, etyka ekologiczna. Jest autorem artykułów publikowanych m.in. w „Rocznikach Filozoficznych”, „Człowieku i Przyrodzie”, „Studia Ecologiae et Bioethicae”, „Rocznikach Antropologii Wiedzy. Jahrbücher der Anthropologischen Wissenschaft”, „Powszechnej encyklopedii filozofii”, „Encyklopedii katolickiej”. Współredaktor książek: Wokół mnożnika cztery (2000), Ekologia a transformacje cywilizacyjne na przełomie wieków (2000).

Jak cytować

„Przyroda Jako Norma działania. O Ontologicznych Podstawach Etyki Ekologicznej”. 2006. Diametros, nr 9 (wrzesień): 74-83. https://doi.org/10.13153/diam.9.2006.251.

Bibliografia

Birnbacher [1993] – D. Birnbacher, Ekologia, etyka a nowe formy działań, tłum. K. Moliter, w: Filozofia i ekologia w poszukiwaniu nowego stosunku do przyrody, red. R. Panasiuk, A. K. Kaniowski, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1993.

Böhme [2002] – G. Böhme, Filozofia i estetyka przyrody w dobie kryzysu środowiska naturalnego, tłum. J. Merecki, Oficyna Naukowa, Warszawa 2002.

Guardini [1969] – R. Guardini, Koniec czasów nowożytnych, tłum. Z. Włodkowa, Wydawnictwo Znak, Kraków 1969.

Jonas [1996] – H. Jonas, Zasada odpowiedzialności. Etyka dla cywilizacji technolo- gicznej, tłum. M. Klimowicz, Wydawnictwo Platan, Kraków 1996.

Mutschler [2005] – H-D. Mutschler, Wprowadzenie do filozofii przyrody. Wybrane zagadnienia, tłum. J. Bremer, Wydawnicwto WAM, Kraków 2005.

Piątek [1998] – Z. Piątek, Etyka środowiskowa. Nowe spojrzenie na miejsce człowieka w przyrodzie, Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, Kraków 1998.

Schäfer [1993] – L. Schäfer, Samookreślenie człowieka i jego stosunek do przyro- dy, tłum. R. Panasiuk, w: Filozofia i ekologia w poszukiwaniu nowego stosunku do przyrody, red. R. Panasiuk, A. K. Kaniowski, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1993.

Spaemann [1997] – R. Spaemann, Szczęście a życzliwość. Esej o etyce, tłum. J. Me- recki, Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1997.

Ślipko [1988] – T. Ślipko, Granice życia. Dylematy współczesnej bioetyki, Wydaw- nictwo Akademii Teologii Katolickiej, Warszawa 1988.