Stoicka teoria wartości a psychopatologia. Czy ideał apatii ma charakter neurotyczny?

Article Sidebar

PDF
Opublikowane: 2006-12-01
DOI: https://doi.org/10.13153/diam.10.2006.240

Main Article Content

Konrad Banicki

Abstrakt

Stawianie psychologicznych pytań na gruncie etyki, choć często poddawane w wątpliwość, jest przy założeniu ostatecznej jedności podmiotu etycznego i psychospołecznego merytorycznie uzasadnione. Jest ono zasadne tym bardziej, jeśli rozważa się filozofię o tak silnym zaangażowaniu praktycznym jak stoicyzm. Koncepcja wartości sformułowana przez Portyk a także oparte na niej ujęcie emocji poprzez swoją treść (postulat apatii) oraz okoliczności powstania stać się mogą przedmiotem podejrzliwej uwagi psychologa. Istnieją mianowicie przesłanki, aby podejrzewać je o neurotyczność - o bycie efektem lub przyczyną neurozy. Podejrzenie takie zweryfikować można w oparciu o multidyscyplinarną koncepcję nerwicy Paula Tillicha. Po nieco dokładniejszej analizie stoickiej aksjologii i ujęcia emocji okazuje się mianowicie, że zasadniczo nie były one ani owocem, ani przyczyną zaburzeń o charakterze neurotycznym. Jak się wydaje, było wręcz odwrotnie – zbliżały one człowieka do osobowościowego i egzystencjalnego wykwitu. Jednocześnie jednak stwierdzić należy, że źle zrozumiana lub doprowadzona na swoje manowce (Ariston) nauka stoicka mogła (może) stać się neurotyczna.

Article Details

Numer

Nr 10 (2006)

Dział

Artykuły

Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.

Biogram autora

Konrad Banicki

Konrad Banicki absolwent filozofii (praca magisterska Lęk i filozofia stoicka. Ujęcie psychospołeczne napisana pod kierunkiem prof. Włodzimierza Galewicza) oraz student psychologii w ramach Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych UJ.

Jak cytować

„Stoicka Teoria wartości a Psychopatologia. Czy Ideał Apatii Ma Charakter Neurotyczny?”. 2006. Diametros, nr 10 (grudzień): 1-21. https://doi.org/10.13153/diam.10.2006.240.

Bibliografia

Cicero [1961] – Marcus Tullius Cicero, Rozmowy tuskulańskie, tłum. J. Śmigaj, w: Marcus Tullius Cicero, Pisma filozoficzne, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1961.

Diogenes Laertios [1984] – Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów, tłum. K. Leśniak, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1984.

Edelstein [1966] – L. Edelstein, The Meaning of Stoicism, Harvard University Press, Cambridge 1966.

Epiktet [1961a] – Epiktet, Encheiridion, tłum. L. Joachimowicz, w: Epiktet, Diatryby, Encheiridion. Z dodaniem fragmentów oraz Gnomologium Epiktetowego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1961.

Epiktet [1961b] – Epiktet, Diatryby, tłum. L. Joachimowicz, w: Epiktet, Diatryby, Encheiridion. Z dodaniem fragmentów oraz Gnomologium Epiktetowego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1961.

Kubiak [2003] – Z. Kubiak, Dzieje Greków i Rzymian. Piękno i gorycz Europy, Świat Książki, Warszawa 2003.

Nussbaum [1996] – M.C. Nussbaum, The Therapy of Desire. Theory and Practice in Hellenistic Ethics, Princeton University Press: Princeton 1996.

Pembroke [1971] – S.G. Pembroke, Oikeiosis, w: Problems in Stoicism, red. A.A. Long, Athlone, London 1971, s. 114-149.

Reydam-Schils [2004] – G. Reydam-Schils, Musonius Rufus, Porphyry and Christians in Counter-Point on Marriage and the Good, w: Being or Good? Metamorphoses of Neoplatonism, red. A. Kijewska, Katolicki Uniwersytet Lubelski, Lublin 2004, s. 151- 168.

Reydam-Schils [2005] – G. Reydam-Schils, The Roman Stoics. Self, Responsibility and Affection, Chicago University Press, Chicago 2005.

Seneca [1961] – Lucius Annaeus Seneca, Listy moralne do Lucyliusza, tłum. W. Kornatowski, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1961.

Sorabji [2000] – R. Sorabji, Emotion and Peace of Mind: From Stoic Agitation to Christian Temptation: The Gifford Lectures, Oxford University Press, New York 2000.

Stockdale [1993] – J.B. Stockdale, Courage Under Fire: Testing Epictetus’s Doctrines in a Laboratory of Human Behavior, Hoover Institution/Stanford University, Stanford 1993.

Tillich [1994] – P. Tillich, Męstwo bycia, tłum. H. Bednarek, Wydawnictwo Rebis, Poznań 1994.

Inne teksty tego samego autora