Odpowiedzialność za moralnie narażonych
Article Sidebar
Main Article Content
Abstrakt
W artykule analizuję konflikt między dwiema ogólnymi intuicjami moralnymi. Pierwsza z nich, sformułowana przez Maxa Schelera jako zasada solidarności, głosi, że wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za moralną wartość każdego innego człowieka. Według drugiej, o moralną kondycję podmiotu może dbać jedynie on sam. Przedstawiam próbę uspójnienia powyższych dwóch zasad przy użyciu kategorii moralnego narażenia. W pierwszej części prezentuję główne punkty sporne między zasadą solidarności a zasadą indywidualnej odpowiedzialności za siebie. W drugiej – identyfikuję koncepcje moralnego narażenia obecne w literaturze etycznej oraz analizuję odpowiadające im modyfikacje zasady solidarności. W trzeciej przedstawiam propozycję definicji moralnego narażenia jako zjawiska relacyjnego, w którym jeden podmiot, poprzez swoje działania lub zaniechania, może wpływać na to, czy drugi znajdzie się w sytuacji konfliktu moralnego lub będzie mógł z niej wyjść. Argumentuję, iż takie rozumienie moralnego narażenia umożliwia sformułowanie przekonującej wersji zasady solidarności spójnej z zasadą indywidualnej odpowiedzialności za siebie.
Article Details
Numer
Dział
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.
Jak cytować
Bibliografia
Ashcroft R. (2003), Consent, Inducement and Conflict of Interest in Medical Research and Development, [w:] Issues in medical research ethics, J. Boomgaarden, P. Louhiala, U. Wiesing (red.), Berghahn Books, New York: 21–30.
Bayertz K. (1999), Four Uses of ‘Solidarity’, [w:] Solidarity, K. Bayertz (red.), Kluwer Academic Publishers, Dordrecht: 3–28.
Bernstein J.M. (2015), Torture and dignity: An essay on moral injury, The University of Chicago Press, Chicago.
Colaianni A. (2012), A Long Shadow: Nazi Doctors, Moral Vulnerability and Contemporary Medical Culture, „Journal of Medical Ethics” 38 (7): 435–438.
Corbo Crehan A. (2017), Some Implications of the Moral Vulnerability of Police, [w:] Policing Encounters with Vulnerability, N.L. Asquith, I. Bartkowiak-Théron, K.A. Roberts (red.), Springer International Publishing, Cham: 71–86.
Denborough D. (2021), Moral Injury and Moral Repair: The Possibilities of Narrative Practice, „International Journal of Narrative Therapy & Community Work” 4: 24–58.
Denis L. (1999), Kant on the Perfection of Others, „The Southern Journal of Philosophy” 37 (1): 21–41.
Dworkin G. (2005), Moral Paternalism, „Law and Philosophy” 24 (3): 305–319.
Fricke C. (2011), What We Cannot Do to Each Other: On Forgiveness and Moral Vulnerability, [w:] The Ethics of Forgiveness: A Collection of Essays, C. Fricke (red.), Routledge, New York: 51–68.
Głąb A. (2013), Moralność jako uwaga. Słownik etyczny Iris Murdoch, „Logos i Ethos” 35 (2): 81–108.
Goodin R.E. (1985), Protecting the vulnerable: A reanalysis of our social responsibilities, University of Chicago Press, Chicago.
Griswold C.L. (2007), Forgiveness: A Philosophical Exploration, Cambridge University Press, New York.
Hansson S.O. (1998), Should We Avoid Moral Dilemmas?, „Journal of Value Inquiry” 32: 407–416.
Kant I. (2004), Metafizyczne podstawy nauki o cnocie, tłum. W. Galewicz, Antyk, Kęty.
Leavitt F.J. (2006), Is Any Medical Research Population Not Vulnerable?, „Cambridge Quarterly of Healthcare Ethics” 15 (1): 81–88.
Luna F., Vanderpoel S. (2013), Not the Usual Suspects: Addressing Layers of Vulnerability, „Bioethics” 27 (6): 325–332.
MacIntyre A. (2009), Dependent rational animals: Why human beings need the virtues, Duckworth, London.
Miller S., Blackler J., Alexandra A. (2006), Police Ethics, Allen & Unwin, Sydney.
Murdoch I. (2014), The Idea of Perfection, [w:] I. Murdoch, The Sovereignty of Good, Routledge, London: 1–44.
Nieswandt K., Hlobil U. (2018), Virtues for the Imperfect, „The Journal of Value Inquiry” 53 (4): 605–625.
Redo S., Sawicki K. (2021), On Nelson Mandela Rule 63: Prisoner’s Moral Vulnerability and Development in the Context of the 2030 United Nations Sustainable World, [w:] Crime Prevention and Justice in 2030, H. Kury, S. Redo (red.), Springer International Publishing, Cham: 177–198.
Ross W.D. (2007), The Right and the Good, Clarendon Press, Oxford.
Savulescu J., Persson I. (2012), Moral Enhancement, Freedom and the God Machine, „The Monist” 95 (3): 399–421.
Scheler M. (1973), Formalism in Ethics and Non-Formal Ethics of Values: A New Attempt Toward the Foundation of an Ethical Personalism, Northwestern University Press, Evanston.
Scheler M. (1986), Istota i Formy Sympatii, tłum. A. Węgrzecki, PWN, Warszawa.
Schroeder D., Gefenas E. (2009), Vulnerability: Too Vague and Too Broad?, „Cambridge Quarterly of Healthcare Ethics” 18 (2): 113–121.
Thomson J.J. (1971), A Defense of Abortion, „Philosophy and Public Affairs” 1 (1): 47–66.
Turner B.S. (2006), Vulnerability and Human Rights, Pennsylvania State University Press, University Park.
Walker M.U. (2013), Moral Vulnerability and the Task of Reparations, [w:] Vulnerability, C. Mackenzie, W. Rogers, S. Dodds (red.), Oxford University Press, New York: 110–133.
Wiinikka-Lydon J. (2020), ‘A Distress that Cannot Be Forgotten’: Imagination, Injury, and Moral Vulnerability, „Philosophy Today” 64 (3): 637–650.
Williams B. (2008), A Critique of Utilitarianism, [w:] J.J.C. Smart, B. Williams, Utilitarianism for and against, Cambridge University Press, Cambridge: 77–150.
Wrigley A. (2015), An Eliminativist Approach to Vulnerability, „Bioethics” 29 (7): 478–487.