Spór o zastosowanie zasady parsymonii w diagnostyce medycznej
Main Article Content
Abstrakt
W obszarze diagnostyki medycznej zasada parsymonii głosi, że lekarz powinien zawsze wybierać prostsze hipotezy diagnostyczne. Zasada ta jest przedmiotem analiz prowadzonych nie tylko przez filozofów nauki, ale także klinicystów. W artykule wykazane zostanie, że doniosłość tej zasady nie wynika z jej uzasadnienia a priori, jak tego oczekują filozofowie nauki, lecz z tego, że pozwala lepiej zrozumieć proces generowania nowych hipotez w diagnostyce medycznej. Pokazane zostanie, że w procesie tym diagnosta kieruje się trzema zasadami zarządzania danymi: zasadą unikania błędów (PEA), zasadą zwiększania korzyści epistemicznych (EBI), oraz zasadą identyfikacji częstości choroby (DPC). Zasady te odgrywają różną rolę w decyzjach diagnostycznych w różnych kontekstach epistemicznych.
Article Details
Numer
Dział
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.
Jak cytować
Bibliografia
Ambardekar, A. V. (2019). When you hear hoof beats, think of the treatable zebras. JACC Heart Failure, 7(11), 967–969. https://doi.org/10.1016/j.jchf.2019.08.002
Boeing A., Burger, H. (2018). If you hear hoof beats, think horses, not zebras. Thorac Cardiovascular Surgery, 07(01), e. 35. https://doi.org/10.1055/s-0038-1660808
Cartwright, N. (2010). What are randomised controlled trials good for? Philosophical Studies, 147, 59–70. https://doi.org/10.1007/s11098-009-9450-2
Cartwright, N., Munro, E. (2010). The limitations of randomized controlled trials in predicting effectiveness. Journal of Evaluation in Clinical Practice, 16(2), 260–266. https://doi.org/10.1111/j.1365-2753.2010.01382.x
Hilliard, A. A., Weinberger, S. E., Tierney, L. M., Jr, Midthun, D. E., Saint, S. (2004). Clinical problem-solving. Occam’s razor versus Saint’s triad. The New England Journal of Medicine, 350(6), 599–603. https://doi.org/10.1056/NEJMcps031794
Jędrychowski, W. (2002). Podstawy epidemiologii. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Jolobe, O. (2016). Caveats to the application of diagnostic parsimony. QJM: An International Journal of Medicine, 109(2), 143. https://doi.org/10.1093/qjmed/hcv157
Kopatic, M. C., Borek, H. A. (2021). The perils of diagnostic parsimony. Academic Emergency Medicine, 28(1), 148–149. https://doi.org/10.1111/acem.14060
Lakshman, A., Nampoothiri, R. V., Law, A. D., Malhotra, P., Varma, S. C. (2016). Hypereosinophilia in a young patient: Occam’s razor or Hickam's dictum? Indian Journal of Hematology and Blood Transfusion, 32(1), 340–343. https://doi.org/10.1007/s12288-014-0487-9
Russo, F., Williamson, J. (2007). Interpreting causality in the health sciences. International Studies in the Philosophy of Science, 21(2), 157–170. https://doi.org/10.1080/02698590701498084
Russo, F., Williamson J. (2011). Epistemic causality and Evidence-Based Medicine. History and Philosophy of the Life Sciences, 33(4), 563–581.
Rzepiński, T. (2023). Subjectivity of pre-test probability value: controversies over the use of Bayes’ Theorem in medical diagnosis. Theoretical Medicine and Bioethics, 44, 301–324. https://doi.org/10.1007/s11017-023-09614-6
Shattner, A. (2016). Caveats to the application of diagnostic parsimony – reply. QJM: An International Journal of Medicine, 109(2), 144. https://doi.org/10.1093/qjmed/hcv161
Smith, S., Paauw, D. (2000). When you hear hoof beats: four principles for separating zebras from horses. The Journal of American Board of Family Practice, 13(6), 424–429. https://doi.org/10.3122/15572625-13-6-424
Sober, E. (1991). Let’s razor Ockham’s razor. W: D. Knowles (red.), Explanation and its limits (s. 73–94). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511599705.006
Sober, E. (2015). Ockham’s razor. A user’s manual. Cambridge University Press.
Sox, H. C., Higgins M. C., Owens D. K. (2013). Medical decision making. Wiley-Blackwell.
Stanley, D. (2019). The logic of medical diagnosis: generating and selecting hypotheses. Topoi, 38, 437–446. https://doi.org/10.1007/s11245-017-9516-2
Stanley, D., Campos D. (2013). The logic of medical diagnosis. Perspectives in Biology and Medicine, 56(2), 300–315. https://doi.org/10.1353/pbm.2013.0019
Stegenga, J. (2014). Down with the hierarchies. Topoi, 33, 313–322. https://doi.org/10.1007/s11245-013-9189-4
Tversky, A., Kahneman, D. (1982). Judgments of and by representativeness. W: D. Kahneman, P. Slovic, A. Tversky (red.) Judgment under uncertainty: heuristics and biases (s. 84–100). Cambridge University Press.
Venegas, C., Svenningsen, S., Kjarsgaard, M., Tarnopolsky, M., Anderson, K., Levesque, S., Raby, B. A., Parraga, G., Cox, G., Nair, P. (2020). Lessons of the month: A breathless severe asthmatic in the genomic era: Occam’s razor or Hickam’s dictum?. Clinical medicine, 20(6), e264–e266. https://doi.org/10.7861/clinmed.2020-0661
Wardrop, D. (2008). Ockham’s razor: sharpen or re-sheathe? Journal of the Royal Society of Medicine, 101(2), 50–51. https://doi.org/10.1258/jrsm.2007.070416
Williamson, J. (2006). Causal pluralism versus epistemic causality. Philosophica, 77(1), 69–96. https://doi.org/10.21825/philosophica.82198
Willis, B. H., Beebee, H., Lasserson, D. S. (2013). Philosophy of science and diagnostic process. Family Practice, 30(5), 501–505. https://doi.org/10.1093/fampra/cmt031
Worrall, J. (2002). What evidence in Evidence-Based Medicine? Philosophy of Science, 69(S3), 316–330. https://doi.org/10.1086/341855
Wulff, H., Gøetzsche, P. (2005). Racjonalna diagnoza i leczenie. Wprowadzenie do medycyny wiarygodnej czyli Evidence-Based Medicine (Z. Szawarski, tłum.). AKTIS.