Pomiędzy stygmatyzacją a akceptacją ciała. Medialne dyskursy wokół osób z otyłością

Main Article Content

Irena Wolska- Zogata

Abstrakt

Nienormatywna waga ciała podlegała zmiennym ocenom w czasie. Piętnowanie otyłości ze względów estetycznych rozpoczęło się w świecie zachodnim dopiero w drugiej połowie XIX w., a w XX wieku dostrzeżono jej związek ze zwiększoną śmiertelnością. Masa ciała jest związana ze społecznymi i kulturowymi znaczeniami, które wpływają na tożsamość człowieka, a dyskusje na jej temat wywołują spore emocje. Słowa używane w odniesieniu do masy ciała mogą wpływać na postrzeganie siebie, postawy i zachowania ludzi. Badania eksperymentalne pokazują, że nawet krótka ekspozycja na słowa związane z ciałem może wywołać automatyczne oceny i osądy dotyczące kształtu i wagi ciała. Te negatywne i często ukryte skojarzenia są symptomem szerszej społecznej stygmatyzacji związanej z wagą. Ostatnie dowody wskazują na globalizację i obecność piętna wagi zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się na całym świecie. Liczne badania wskazują ponadto, że zawstydzanie wagą nie prowadzi do jej redukcji, ale do jej zwiększenia. Dlatego z punktu widzenia zdrowia publicznego istotne jest wypracowanie komunikatów co najmniej nie stygmatyzucjących. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie istniejących badań na temat stygmatyzujących treści w mediach, jak również analiza trzech wybranych kampanii społecznych związanych z otyłością.

Article Details

Dział

Inne artykuły

Jak cytować

„Pomiędzy Stygmatyzacją a Akceptacją ciała. Medialne Dyskursy wokół osób Z otyłością”. 2023. Diametros 20 (78): 165-80. https://doi.org/10.33392/diam.1863.

Bibliografia

Alemany M. (2003), Mecanismes de control del pes corporal, „Revista de la Reial Academia de Medicina de Catalunya” 18 (2): 44–49.

Anderson-Fye E.P., Brewis A. (red.) (2017), Fat Planet: Obesity, Culture, and Symbolic Body Capital, University of New Mexico Press, Albuquerque.

Association of Life Insurance Medical Directors of America, Medico-Actuarial Mortality Investigation (1912), t. I, New York.

Barry C.L., Gollust S.E., McGinty E.E. et al. (2014), Effects of Messages from a Media Campaign to Increase Public Awareness of Childhood Obesity, „Obesity” 22 (2): 466–473.

Bessenoff G.R., Sherman J.W. (2000), Automatic and Controlled Components of Prejudice Toward Fat People: Evaluation Versus Stereotype Activation, „Social Cognition” 18 (4): 329–353.

Bińczyk E. (2002), Nieklasyczna socjologia medycyny Michela Foucault: praktyki medykalizacji jako praktyki władzy, [w:] W stronę socjologii zdrowia, W. Piątkowski, A. Titkow (red.), Wydawnictwo UMCS, Lublin.

Bourdeiu P. (2006), Dystynkcja. Społeczna krytyka władzy sądzenia, tłum. P. Biłos, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Brewis A., SturtzSreetharan C., Wutich A. (2018), Obesity Stigma as a Globalizing Health Challenge, „Global Health” 14 (1): 20–26.

Brumberg J. (1988), Fasting Girls: The Emergence of Anorexia Nervosa as a Modern Disease. Harvard University Press, Cambridge, MA.

Buczak D. (2019), Żyj, nie zawstydzaj. W miastach zawisły krzywdzące plakaty, URL= https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/1778230,1,zyj-nie-zawstydzaj-w-miastach-zawisly-krzywdzace-plakaty.read [dostęp 31.08.2022].

Cazzato V., Makris S. (2019), Implicit Preference Towards Slim Bodies and Weight-Stigma Modulate the Understanding of Observed Familiar Actions, “Psychological Research” 83 (10), 1825–1835.

Chiaramonte X. (2021), Notes of Bio-History: Michel Foucault and the Political Economy of Health, “Acta Universitatis Lodziensis Folia Iuridica” 96: 111–123.

Cohen P. (1988), The Perversions of Inheritance: Studies in the Making of Multi-Racist Britain, [w:] Multi-Racist Britain, P. Cohen, H.S. Bains (red.), Palgrave Macmillan, London.

Eknoyan G. (2006), A History of Obesity, or How What Was Good Became Ugly and Then Bad, “Advances in Chronic Kidney Disease” 13 (4): 421–427.

Eknoyan G. (2008), Adolphe Quetelet (1796–1874) – The Average Man and Indices of Obesity, “Nephrology Dialysis Transplantation” 23 (1): 47–51.

Fischler C. (1995), El (H)omnı´voro, Anagrama, Barcelona.

Flandrin J.L., Montanari M. (red.) (1996), Conclusion. Histoire de l’alimentation, Fayard, Paris.

Flint S.W. (2015), Obesity Stigma: Prevalence and Impact in Healthcare, “British Journal of Obesity” 1: 14–18.

Foucault M. (2001), Les grandes fonctions de la medicine sociale dans notre société, [w:] Dits et Écrits. 1954–1988, t. I. 110, Gallimard, Paris: 1248–1250.

Foucault M. (2004), The Crisis of Medicine or the Crisis of Antimedicine?, “Foucault Studies” 1: 5–19.

Fulton M., Srinivasan V.N. (2021), Obesity, Stigma and Discrimination, [w:] StatPearls [online library], StatPearls Publishing, Treasure Island (FL).

Gard M., Wright J. (2005), The Obesity Epidemic, Routledge, London.

Gelsinger A.S. (2021), A Critical Analysis of the Body Positive Movement on Instagram: How Does it Really Impact Body Image?, „Spectra Undergraduate Research Journal” 1 (1): 47–55.

Gracia-Arnaiz M. (2009), The Emergence of Obesogenic Societies or Obesity as a Social Problem, “Revista de Nutrição” 22 (1): 5–18.

Gracia-Arnaiz M. (2010), Fat Bodies and Thin Bodies. Cultural, Biomedical and Market Discourses on Obesity, “Appetite” 55 (2): 219–225.

Gracia-Arnaiz M., Comelles J.M. (red.) (2007), No comerás. Narrativas sobre comida cuerpo y género en el nuevo milenio, Icaria Editorial, Barcelona.

Greenwald A.G., Poehlman T.A., Uhlmann E.L. et al. (2004), Understanding and Using the Implicit Association Test: III. Meta-Analysis of Predictive Validity, Yale University New Haven, CT.

Gruszka M., Kudela G., Koszutski T. (2019), Stygmatyzacja pacjentów z nieprawidłową masą ciała przez personel medyczny – badanie pilotażowe, „Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu” 4 (61): 319–325.

Hart L.M., Ferreira K.B., Ambwani S., et al. (2021), Developing Expert Consensus on How to Address Weight Stigma in Public Health Research and Practice: A Delphi Study, „Stigma and Health” 6 (1): 79–89.

Jackson S.E., Beeken R.J., Wardle J. (2014), Perceived Weight Discrimination and Changes in Weight, Waist Circumference, and Weight Status, “Obesity” 22 (12): 2485–2488.

Jacyno M. (2007), Kultura indywidualizmu, PWN Warszawa.

Kalinowski K. (2019), Żryj czy żyj – nadwagi i otyłości Polaków, URL = https://www.newspoint.pl/blog/zryj-czy-zyj-nadwagi-i-otylosci-polakow-infografika [dostęp 31.08.2022].

Kampaniespołeczne.pl (2019), Jedz ostrożnie – falą oburzenia, URL = https://kampaniespoleczne.pl/jedz-ostroznie-fala-oburzenia/ [dostęp 31.08.2022].

Kite J., Huang B.-H., Laird Y. et al. (2022), Influence and Effects of Weight Stigmatisation in Media: A systematic Review, „eClinicalMedicine” 48: 101464.

Kovacs N. (2021), Otyłość to nie choroba, a defekt kosmetyczny: tak uważa większość chorych, URL = https://zdrowie.radiozet.pl/Psychologia/Zaburzenia-odzywiania/Otylosc-to-nie-choroba-a-defekt-kosmetyczny-tak-uwaza-wiekszosc-chorych [dostęp 31.08.2022].

Liang B., Scammon D.L. (2011), E-Word-of-Mouth on Health Social Networking Sites: An Opportunity for Tailored Health Communication, „Journal of Consumer Behaviour” 10 (6): 322–331.

Lusk J.L., Ellison B. (2013), Who is to Blame for the Rise in Obesity? Research Report, “Appetite” 68: 14–20.

Lydecker J.A., Izzo A., Spielberger G. et al. (2017), “I Only Watch for the Commercials”: Messages About Weight, Eating and Race in Super Bowl Advertisements, “The International Journal of Clinical Practice” 71 (11): e13026.

McDonnell A., Lin L. (2016), The Hot Body Issue: Weight and Caption Tone in Celebrity Gossip Magazines, „Body Image” 18 (101222431): 74–77.

Ministerstwo Zdrowia (2018), Nie serwuj sobie choroby!, URL = https://www.gov.pl/web/zdrowie/nie-serwuj-sobie-choroby-rusza-kampania-ministerstwa-zdrowia [dostęp 31.08.2022].

Ministerstwo Zdrowia (YouTube, 2019a), Kampania społeczna Ministerstwa Zdrowia – dieta

i ruch, URL = https://www.youtube.com/watch?v=eYRmBdjxtIA [dostęp 2.03.2023].

Ministerstwo Zdrowia (YouTube, 2019b), Nie serwuj sobie choroby! – kampania społeczna Ministerstwa Zdrowia, URL = https://www.youtube.com/watch?v=Q9AcO8htUEk [dostęp 2.03.2023].

Ministerstwo Zdrowia (2020), Planuję długie życie. Narodowa Strategia Onkologiczna, URL = https://planujedlugiezycie.pl/index.php/narodowa-strategia-onkologiczna/ [dostęp 31.08.2022].

Ministerstwo Zdrowia (YouTube, 2021), Nie serwuj choroby swojemu dziecku, URL = https://www.youtube.com/watch?v=CPjMpdW8TaA [dostęp 2.03.2023].

Ministerstwo Zdrowia (YouTube, 2022a), Planuję długie życie – dieta i ruch, URL = https://www.youtube.com/watch?v=asZuITNyEOk [dostęp 2.03.2023].

Ministerstwo Zdrowia (YouTube, 2022b), Akceptuję, URL = https://www.youtube.com/watch?v=XSZsZ9-sl9o [dostęp 2.03.2023].

Pinkosz K. (2022), Są pierwsze polskie zalecenia, jak leczyć otyłość. Prof. Bogdański: „Odchudzanie to średniowiecze w myśleniu tej chorobie, URL = https://zdrowie.wprost.pl/strefa-pacjenta/choroby-cywilizacyjne/10742488/sa-pierwsze-polskie-zalecenia-jak-leczyc-otylosc-prof-bogdanski-odchudzanie-to-sredniowiecze-w-mysleniu-tej-chorobie.html [dostęp 31.08.2022].

Poradnikzdrowie.pl (2019), Żryj-żyj, URL = https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/otylosc/zyj-zryj-chorzy-na-otylosc-wzburzeni-kampania-plakatowa-na-przystankach-aa-vGjd-BSe7-oF6G.html [dostęp 31.08.2022].

Porozmawiajmy szczerze o otyłości (YouTube), URL = https://www.youtube.com/channel/UCRkIo2UW7EKLXihRDQofdqg [dostęp 2.03.2023].

Power M.L., Schulkin J. (2009), The Evolution of Obesity, Johns Hopkins University Press.

Puhl R.M., Heuer Ch.A. (2010), Obesity Stigma: Important Considerations for Public Health, „American Journal of Public Health” 100 (6): 1019–1028.

Sandberg H. (2007), A Matter of Looks: The Framing of Obesity in Four Swedish Daily Newspaper, “Communications” 32 (4): 447–472.

Schwartz M.B., Chambliss H.O., Brownell K.D. et al. (2003), Weight Bias Among Health Professionals Specializing in Obesity, “Obesity Research” 11 (9): 1033–1039.

Shilling Ch. (2021), Socjologia ciała, tłum. M. Skowrońska, PWN, Warszawa.

Sińska B., Kucharska A., Zegan M. et al. (2014), Postawy pielęgniarek wobec otyłych pacjentów – badania pilotażowe, „Problemy Higieny i Epidemiologii” 95 (1): 161–164.

Sobczak K., Leoniuk K. (2019), Analiza doświadczeń pacjentów chorych na otyłość w kontaktach z personelem medycznych, URL = https://od-waga.org.pl/wp-content/uploads/2020/02/OD-WAGA-GUMED_RAPORT_BADANIE_Relacje_pacjentow_z_otyloscia_w_relacjach_z_personelem_medycznym.pdf [dostęp 31.08.2022].

Szkudlarek H. (2019), Ruszyła kampania „Porozmawiajmy szczerze o otyłości”, URL= https://ostrzegamy.online/ruszyla-kampania-porozmawiajmy-szczerze-o-otylosci/ [dostęp 31.08.2022].

Teachman B.A., Gapinski K.D., Brownell K.D. et al. (2003), Demonstrations of Implicit Anti-Fat Bias: The Impact of Providing Causal Information and Evoking Empathy, “Health Psychology Journal” 22 (1): 68–78.

Teachman B.A., Brownell K.D. (2001), Implicit Anti-Fat Bias Among Health Professionals: is Anyone Immune?, “International Journal of Obesity and Related metabolic Disorders” 25 (10): 1525–1531.

Wanniarachchi V.U., Mathrani A., Susnjak T. et al. (2020), A Systematic Literature Review: What is the Current Stance Towards Weight Stigmatization in Social Media Platforms?, „International Journal of Human-Computer Studies” 135: 102371.

Ważna M. (2020), Narodowy test zdrowia Polaków. Czy Polska jest krajem ludzi otyłych?, URL = https://www.medonet.pl/narodowy-test-zdrowia-polakow/raport-2020,narodowy-test-zdrowia-polakow--czy-polska-jest-krajem-ludzi-otylych---infografika-,artykul,33210051.html [dostęp 31.08.2022].

WHO (2018), World Obesity, URL = https://www.worldobesity.org/resources/resource-library/world-obesity-day-2018-press-releases [dostęp 31.08.2022].

WHO (2022), WHO European Regional Obesity Report 2022, URL = https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/353747/9789289057738-eng.pdf [dostęp 31.08.2022].

Zhao Y., Zhang J. (2017), Consumer Health Information Seeking in Social Media: A Literature Review, “Health Information and Libraries Journal” 34 (4): 268-283