Czy zmierzch filozofii analitycznej?

Abstrakt

Filozofia analityczna należy do najbardziej zróżnicowanych nurtów czy kierunków filozofii XX w. W jej rozwoju można wyróżnić trzy fazy: wczesną, centralną i późną. Nawiązując do uwag Bernarda Williamsa, staram się podać racje przemawiające za tym, że często przejawiający się w niej scjentyzm, naturalizm i ahistoryzm prowadzi do kryzysu czy wręcz powolnego zmierzchu tego nurtu filozoficznego. Filozofia analityczna, przynajmniej na obecnym etapie rozwoju, powinna pozbyć się scjentystycznych złudzeń i przestać imitować nauki przyrodnicze lub wręcz zachowywać się jak ich przedłużenie (chyba, że jest to faktycznie ich przedłużenie, takie jak filozofia mechaniki kwantowej czy filozofia biologii). Filozofia, cytując Williamsa, “powinna traktować siebie jako część szerszego przedsięwzięcia humanistycznego, polegającego na rozumieniu nas samych i naszych aktywności”, i aby odpowiedzieć na wiele kwestii rodzących się w trakcie tego rozumienia powinna “zajmować się innymi częściami tego przedsięwzięcia, a w szczególności historią”. Jeżeli tak się stanie, to dokona się albo radykalna transformacja filozofii analitycznej, albo zostanie ona zastąpiona jakąś odmianą filozofii postanalitycznej.