Teoretyczne trudności memetyki
Article Sidebar
Main Article Content
Abstrakt
Memetyka jest podejściem badawczym, które angażuje koncepcje oraz terminologię ewolucjonistyczną do wyjaśniania zjawisk kulturowych. Centralną koncepcją memetyki jest istnienie jednostek ewolucji kulturowej (memów), którym przypisuje się posiadanie autonomicznych celów replikacyjnych (tj. niezależnych od biologicznego interesu „nosiciela” memów). Co oczywiste, tak kontrowersyjna koncepcja zyskała zarówno wielu oddanych zwolenników, jak i zadeklarowanych przeciwników. Artykuł podejmuje zagadnienie koncepcyjnych problemów memetyki. Praca składa się z trzech części. W pierwszej omówiono analogię genów i memów. Tematem drugiej części jest ontologia replikatora kulturowego. Z kolei w części trzeciej zaprezentowano główne zagadnienia związane ze sposobami transmisji i dostosowaniem memów. Słowem, celem artykułu jest poddanie ocenie użyteczności poznawczej memetyki. Zostanie ona oceniona pod kątem jej wewnętrznej spójności, stopnia konfirmacji, możności sfalsyfikowania wypracowanych na jej gruncie tez oraz wartości heurystycznej tego podejścia. Swego rodzaju punktem odniesienia będzie narracja historyczna czołowego filozofa biologii E. Mayra.
Article Details
Numer
Dział
Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.
Jak cytować
Bibliografia
Atran S. (2013), Ewolucyjny krajobraz religii, tłum. M. Kolan, Nomos, Kraków.
Balkin J.M. (1998), Cultural Software: A Theory of Ideology, Yale University Press, New Haven–Londyn.
Blackmore S. (2001), The memes’ eye view, [w:] Darwinizing Culture: The Satus of Memetics as a Science, R. Aunger (red.), Oxford University Press, Oxford–Nowy Jork: 25–42.
Blackmore S. (2002a), Maszyna memowa, tłum. N. Radomski, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań.
Blackmore S. (2002b), Memes as Good Science, [w:] The Skeptic Encyclopedia of Pseudoscience, M. Shermer (red.), ABC-CLIO, Santa Barbara.
Boyd R., Richerson P.J. (2001), Memes: Universal acid or a better mousetrap?, [w]: Darwinizing Culture: The Satus of Memetics as a Science, R. Aunger (red.), Oxford University Press, Oxford-Nowy Jork: 144–162.
Brodie R. (2011), Virus of the Mind. The New Science of the Meme, Hay House, Carlsbad.
Buskes Ch. (2013), Darwinism Extended: A Survey of How the Idea of Cultural Evolution Evolved, „Philosophia” 41: 661–691.
Crozier G.K.D. (2008), Reconsidering Cultural Selection Theory, „British Journal for the Philosophy of Science” 59 (3): 455–479.
Darwin K. (2006), O powstaniu gatunków drogą doboru naturalnego, czyli o utrzymywaniu się doskonalszych ras w walce o byt, tłum. S. Dickstein, J. Nusbaum, Jirafa Roja, Warszawa.
Dawkins R. (1996), Samolubny gen, tłum. M. Skoneczny, Pruszyński i S-ka, Warszawa.
Dawkins R. (2003), Fenotyp rozszerzony. Dalekosiężny gen, tłum. J. Gliwicz, Prószyński i S-ka, Warszawa.
Delius J.D. (1989), Of Mind Memes and Brain Bugs: A Natural History of Culture, [w:] The Nature of Culture, W.A. Koch (red.), Bochum Publications, Bochum: 26–79.
Dennett D.C. (1993), Consciousness Explained, The Penguin Press, London.
Dennett D.C. (1996), Darwin’s Dangerous Idea: Evolution and the Meanings of Life, The Penguin Press, Nowy Jork.
Dennett D.C. (2006), From Typo to Thinko: When Evolution Graduated to Semantic Norms, [w:] Evolution and Culture, S. Levinson, P. Jaisson (red.), MIT Press, Cambridge: 133–145.
Dennett D.C. (2008), Odczarowanie. Religia jako zjawisko naturalne, tłum. B. Stanosz, PIW, Warszawa.
Dennett D.C. (2009), Memes and the Exploitation of Imagination, [w:] Philosophy after Darwin: classic and contemporary readings, M. Ruse (red.), Princeton University Press, Princeton-Oxford: 189–198.
Dennett D.C., Plantinga A. (2014), Nauka i religia. Czy można je pogodzić?, tłum. M. Furman, Ł. Kwiatek, Copernicus Center Press, Kraków.
Durham W.H. (1991), Coevolution: Genes, Culture and Human Diversity, Stanford University Press, Stanford.
Gatherer D. (1998), Meme pools, World 3, and Averroes’s vision of immortality, „Zygon” 33 (2): 203–219.
Hallpike R. (2011), On Primitive Society: And other Forbidden Topics, AuthorHouse, Bloomington.
Heylighen F., Chielens K. (2009), Cultural Evolution and Memetics, [w:] Encyclopedia of Complexity and Systems Science, R.A. Meyers (red.), Springer, Nowy Jork: 3205–3220.
Hodgson G.M., Knudsen T. (2006), Why we need a generalized Darwinism, and why generalized Darwinism is not enough, „Journal of Economic Behavior & Organization” 61: 1–19.
Hull D.L. (2001a), Taking memetics seriously: Memetics will be what we make it, [w:] Darwinizing Culture: The Satus of Memetics as a Science, R. Aunger (red.), Oxford University Press, Oxford-Nowy Jork: 44–67.
Hull D.L. (2001b), Science and Selection. Essays on Biological Evolution and the Philosophy of Science, Cambridge University Press, Cambridge.
Jablonka E., Lamb M.J. (2014), Evolution in Four Dimensions. Genetic, Epigenetic, Behavioral, and Symbolic Variation in the History of Life, The MIT Press, Cambridge–Londyn.
Kowalczyk-Purol K. (2016), Meme’s struggle for existence. The case of the category mistake in memetics, „Teksty z Ulicy. Zeszyt memetyczny” 17: 93–99.
Kronfeldner M. (2011), Darwinian Creativity and Memetics, Acumen, Durham.
Laland K.N., Brown G.R. (2002), Sense and Nonsense. Evolutionary Perspectives on Human Behaviour, Oxford University Press, Oxford–Nowy Jork.
Malec G. (2016), Kiedy Darwin stracił wiarę w Boga, „Diametros” 48: 38–54.
Maynard Smith J. (2000), The Concept of Information in Biology, „Philosophy of Science” 67: 177–194.
Mayr E. (2002), To jest biologia. Nauka o świecie ożywionym, tłum. J. Szacki, Prószyński i S-ka, Warszawa.
Mayr E. (2003), The Growth of Biological Thought. Diversity, Evolution, and Inheritance, The Belknap Press Of Harvard University Press, Cambridge.
Polichak J.W. (2008), Meme as Pseudoscience, [w]: The Skeptic Encyclopedia of Pseudoscience, M. Schermer (red.), ABC-CLIO, Santa Barbara: 664–677.
Prinz J. (2011), hasło: Culture and Cognitive Science, [w]: The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edycja zima 2011, E. N. Zalta (red.), URL = http://plato.stanford.edu/archives/win2011/entries/culture-cogsci [dostęp 4.02.2016].
Rose N. (1998), Controversies in Meme Theory, „Journal of Memetics” 2, URL = http://cfpm.org/jom-emit/1998/vol2/rose_n.html [dostęp 17.02.2016].
Rosenberg A., McShea D.W. (2008), Philosophy of Biology. A Contemporary Introduction, Routledge, Nowy York.
Sperber D. (1996), Explaining Culture. A Naturalistic Approach, Blackwell, Oxford.
Sperber D. (2001), An objection to the memetic approach to culture, [w:] Darwinizing Culture: The Satus of Memetics as a Science, R. Aunger (red.), Oxford University Press, Oxford- Nowy Jork: 164–173.
Sperber D. (2012), Cultural attractors, [w:] This Will Make You Smarter. New Scientific Concepts to Improve Your Thinking, J. Brockman (red.), HarperCollins, Nowy Jork: 180–183.
Such J., Szczęśniak M. (2006), Filozofi a nauki, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.
Wilkins J.L. (1998), What’s in a Meme? Reflections from the perspective of the history and philosophy of evolutionary biology, „Journal of Memetics” 2, URL = http://jom-emit.cfpm.org/1998/vol2/wilkins_js.html [dostęp 6.02.2016].
Wilkins J. (1999), Memes Ain’t (Just) in the Head, „Journal of Memetics” 3, URL = http://cfpm.org/jom-emit/1999/vol3/wilkins_j.html [dostęp 19.02.2016].