Problematyka medytacyjnego wglądu i wiedzy wyzwalającej w soteriologii wczesnego buddyzmu. Krytyczna analiza problemu przy zastosowaniu podejścia interdyscyplinarnego

Article Sidebar

PDF Full text
Opublikowane: 2018-06-30
DOI: https://doi.org/10.13153/diam.1204
Słowa kluczowe:
medytacyjny wgląd, dźhana, proces poznawczy, soteriologia wczesnego buddyzmu, wiedza wy-zwalająca, nieświadome przetwarzanie informacji, utajony wgląd, wiedza implicytna, Budda, Bud-dhaghosa, Hongzhi

Main Article Content

Grzegorz Polak
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie image/svg+xml

Abstrakt

Do najbardziej kontrowersyjnych kwestii badań nad soteriologią wczesnego buddyzmu należy ustalenie związków medytacyjnego stanu dźhany z rozwojem wglądu i wiedzy wyzwalającej. W samej Suttapitace oraz późniejszych tekstach buddyjskich poświęconych medytacji występują niespójności, które są trudne, lub wręcz niemożliwe do uzgodnienia. W tym artykule zaproponuję model medytacyjnego wglądu jako elementu organicznie powiązanego ze stanem dźhany. W tym celu posłużę się interdyscyplinarnym podejściem, opierając się na krytycznych badaniach filologicznych Suttapitaki, jak również na wynikach dynamicznie rozwijających się nauk o poznaniu. Wskażę i przenalizuję szereg istotnych trudności związanych z tradycyjnym buddyjskim modelem wglądu. Zaproponuję wyjaśnienie tego, w jaki sposób pierwotna koncepcja wglądu uległa znaczącemu przeobrażeniu. Aby zaproponować wiarygodny model wglądu jako organicznie powiązanego z dźhaną elementu, odwołam się do szeregu nowych wyników z dziedziny kognitywistyki. W celu wykazania, że ten model może funkcjonować w praktyce, wskażę także medytacyjne koncepcje, jakie pojawiły się w późniejszych dziejach buddyzmu, gdzie wgląd był postrzegany w podobny sposób.

Article Details

Numer

Nr 56 (2018)

Dział

Temat specjalny – Filozofia indyjska

Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.

Biogram autora

Grzegorz Polak - Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Grzegorz Polak, dr
Instytut Filozofii UMCS
Wydział Filozofii i Socjologii UMCS
Pl. Marii Curie-Skłodowskiej 4
Pl-20-031 Lublin

E-mail: grzegorz.polak@poczta.umcs.lublin.pl

Jak cytować

„Problematyka Medytacyjnego wglądu I Wiedzy wyzwalającej W Soteriologii Wczesnego Buddyzmu. Krytyczna Analiza Problemu Przy Zastosowaniu podejścia Interdyscyplinarnego”. 2018. Diametros 56 (56): 17-38. https://doi.org/10.13153/diam.1204.

Bibliografia

Brahm A. (2006), Mindfulness, Bliss, and Beyond: A Meditator’s Handbook, Wisdom Publications, Boston.

Bronkhorst (1986), The Two Traditions of Meditation in Ancient India, Steiner Verlag, Stuttgart.

Dijksterhuis A., Aarts H., Smith P.K. (2005), The power of the subliminal: On Subliminal Persuasion and Other Potential Applications, [w:] The new unconscious, R. Hassin, J.S. Uleman , J.W. Bargh (red.), Oxford University Press, New York: 77–106.

Griffiths P. (1981), Concentration or Insight: The Problematic of Theravāda Buddhist Meditation-Theory, „Journal of the American Academy of Religion” 49 (4): 605–624.

Gunaratana H. (1985), A Critical Analysis of the Jhānas in Theravāda Buddhist Meditation, The American University, Washington.

Hassin R. (2005), Non Conscious Control and Implicit Working Memory, [w:] The new unconscious, R. Hassin, J.S. Uleman, J.W. Bargh (red.), Oxford University Press, New York: 196–223.

Kornfield J. (1996), Living Dharma: Teachings of the Twelve Buddhist Masters, Shambhala, Boston and London.

Polak G. (2011), Reexamining Jhāna: Towards a Critical Reconstruction of Early Buddhist Soteriology, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.

Schmithausen L. (1981), On Some Aspects of Descriptions or Theories of “Liberating Insight” and “Enlightenment” in Early Buddhism, [w:] Studien Zum Jainism und Buddhism, K. Bruhn, A. Wezler (red.), Franz Steiner, Wiesbaden: 199–250.

Sheng-Yen (2001), Hoofprint of the Ox: Principles of the Chan Buddhist Path as Taught by a Modern Chinese Master, Oxford University Press, New York.

Uleman J.S. (2005), Introduction: Becoming Aware of the New Unconscious, [w:] The new unconscious, R. Hassin, J.S. Uleman, J.W. Bargh (red.), Oxford University Press, New York: 3–15.

U Pandita (1992), In This Very Life: The Liberation teachings of the Buddha, Wisdom Publications, Sommerville.

Vetter T. (1988), The Ideas and Meditative Practices of Early Buddhism, E.J. Brill, Leiden.

Wynne A. (1988), The Origin of Buddhist Meditation, Routledge, London, New York.