Dyskusja z sytuacjonistyczną krytyką etyki cnót. Odpowiedź na zarzuty Gilberta Harmana
Main Article Content
Abstrakt
Etyka cnót zakłada, że odpowiednio ukształtowany charakter moralny zagwarantuje sprawcom moralnie dobre działanie. Tymczasem sytuacjoniści, odwołując się do licznych eksperymentów psychologicznych (m.in. S. Millgrama, J.M. Darleya & C.D. Batsona i A. M. Isen & P. F. Levin) argumentują, że na nasze działania mają fundamentalny wpływ zmienne sytuacyjne, natomiast żadne badania nie potwierdzają decydującego wpływu zmiennych charakterologicznych.
Gilbert Harman, jeden z obecnie najbardziej wpływowych filozofów analitycznych, pod wpływem sytuacjonistów, poddaje cnotę i etykę cnót radykalnej krytyce. Kwestionuje też zasadność edukacji moralnej opartej na kształtowaniu moralnie dobrego charakteru.
Mój artykuł jest próbą odpowiedzi na zarzuty G. Harmana i obrony normatywnie rozumianej etyki cnót.
Article Details
Numer
Dział
Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.
Jak cytować
Bibliografia
Armstrong [2006] – Alan E. Armstrong, Towards a Strong Virtue Ethics for Nursing Practice, „Nursing Philosophy” (7) 2006, s. 110-124.
Arystoteles [2007] – Arystoteles, Etyka nikomachejska, tł. D. Gromska, Warszawa, PWN 2007.
Audi [2004] – Robert Audi, Działanie wypływające z cnoty, [w:] Etyka i charakter, red. J. Jaśtal, Aureus, Kraków 2004, s. 139-164.
Badhwar [1996] – Neera K. Badhwar, The Limited Unity of Virtue, „Nous” 3 (30) 1996, s. 306-329.
Badhwar [2009] – Neera K. Badhwar, The Milgram Experiments, Learned Helplessness and Character Traits, „Ethics” (13) 2009, s. 257-289.
Darley & Batson [1973] – John M. Darley, C. Daniel Batson, “From Jerusalem to Jericho”. A Study of Situational and Dispositional Variables in Helping Behaviour, „Journal of Personality and Social Psychology” (27) 1973, s. 100-108.
Doris [2008] – John M. Doris, Lack of Character, Cambridge University Press, Cambridge 2008.
Flanagan [1991] – Owen Flanagan, Varieties of Moral Personality, Harvard University Press, Cambridge 1991.
Harman [1999] – Gilbert Harman, Moral Philosophy Meets Social Psychology: Virtue Ethics and the Fundamental Attribution Error, „Proceedings of the Aristotelian Society”, New Series (109) 1999, s. 316-331.
Harman [2003] – Gilbert Harman, No Character or Personality, Princeton University, „Business Ethics Quarterly” (13) 2003, s. 87-94.
Harman [2005] – Gilbert Harman, My Virtue Situation, December 4, 2005, dostępne na: http://www.google.pl/search?client=firefox-a&rls=org.mozilla%3Apl%3Aofficial&channel=s&hl=pl&source=hp&q=Gilbert+Harman+[2005]%2C+My+Virtue+Situ ation&lr=&btnG=Szukaj+w+Google [28.10.2010].
Harman [2009] – Gilbert Harman, Skepticism about Character, „Ethics” 13 (2009), s. 235–242.
Isen & Levin [1972] – Alice M. Isen, Paula F. Levin, Effect of Feeling Good on Helping: Cookies and Kindness, „Journal of Personality and Social Psychology” (21) 1972, s. 384-388.
Kamtekar [2004] – Rachana Kamtekar, Situationism and Virtue Ethics on Content of Our Character, „Ethics” (114) 2004, 458-491.
Milgram [2008] – Stanley Milgram, Posłuszeństwo wobec autorytetu, tł. M. Hołda, Wydawnictwo WAM, Kraków 2008.
Pismo Święte [1996] – Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Wydawnictwo Pallottinum, Poznań - Warszawa 1996.
Railton [2010] – Peter Railton, Podwójny toast na cześć cnoty, [w:] Współczesna etyka cnót: możliwości i ograniczenia, red. N. Szutta, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa 2010, s. 67-102.
Ross & Nisbett [1991] – Lee Ross, Richard E. Nisbett, The Person and the Situation: Perspectives of Social Psychology, McGraw-Hill, New York 1991.
Sabini & Silver [2005] – Sabini John, Silver Maury, Lack of Character? Situationism Critiqued?, „Ethics” (115) 2005, s. 535-562.
Stocker [1987] – Michael Stocker, The Schizophrenia of Modern Ethical Theories, [w:] The Virtues. Contemporary Essays on Moral Character, ed. R. Kruschwitz, R. Roberts, Wadsworth Publishing Company, Belmont, California 1987, s. 36-45.
Szutta [2007] – Natasza Szutta, Współczesna etyka cnót. Projekt nowej etyki?, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2007.
Szutta [2010] – Natasza Szutta, Jedność cnót jako warunek normatywności cnoty. W obronie doktryny jedności cnót, „Ethos” (23) 2010, s. 78-93.
Szutta [2010] – Natasza Szutta, W kierunku przezwyciężenia schizofreniczności nowożytnych teorii etycznych, „Roczniki Filozoficzne” (57) 2009, s. 95-115.
Welzer [2010] – Harald Welzer, Sprawcy. Dlaczego zwykli ludzie dokonują masowych mordów, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2010.