POLSKI    ENGLISH   

Internetowy Serwis Filozoficzny

przy┬áInstytucie Filozofii    Uniwersytetu Jagiello┼äskiego

|  Forum |  Literatura |  Linki |  Aktualno┼Ťci
 


 

[Kolejne pytania do Barbaty Chyrowicz]

Hanna Schudy

Pani Profesor

Serdecznie dzi─Ökuj─Ö za odpowied┼║, za wskaz├│wki dotycz─ůce Bernarda Gerta, za odes┼éanie do literatury Marcusa Singera oraz Donalda Davidsona.

Jestem r├│wnie┼╝ wdzi─Öczna za odpowied┼║ dotycz─ůc─ů roli nauczyciela akademickiego i wychowawcy. Zgadzam si─Ö, ┼╝e rola nauczyciela - autorytetu epistemicznego i wychowawcy - autorytetu moralnego nierzadko pokrywaj─ů si─Ö ze sob─ů, ┼╝e "funkcja wychowawcy jest niejako w tle" oraz, ┼╝e nale┼╝y pami─Öta─ç o tym, ┼╝e cele tych funkcji s─ů r├│┼╝ne. R├│┼╝nica cel├│w zaznacza si─Ö szczeg├│lnie na poziomie nauczania akademickiego. Do momentu kiedy jeste┼Ťmy uczniami w szkole nauczyciel jest ju┼╝ zawsze wychowawc─ů, ma do czynienia z osobami niepe┼énoletnimi, kt├│re mo┼╝na jeszcze wychowywa─ç.

Kiedy jednak zdajmy sobie spraw─Ö z (1) fenomenu jakim jest s┼éabo┼Ť─ç ludzkiej woli czy te┼╝ akrasia, oraz z tego, ┼╝e (2) na poziomie akademickim argumentacja powinna stanowi─ç najlepszy spos├│b motywowania, to tym bardziej wydaje mi si─Ö istotna rola wychowawcy, z kt├│rym cz┼éowiek ma kontakt na wcze┼Ťniejszym etapie edukacji. Zgadzam si─Ö, ┼╝e to w┼éa┼Ťnie wychowawca, dlatego ┼╝e "mo┼╝e sobie pozwoli─ç na znacznie wi─Öcej, np. na┬á perswadowanie, odwo┼éywanie si─Ö do do┼Ťwiadcze┼ä, uczu─ç, etc", kszta┼étuje niejako nasze predyspozycje do dzia┼éania moralnego. Oczywi┼Ťcie nauczyciel, a tym bardziej wyk┼éadowca nigdy nie ma do czynienia z "moralnymi niemowl─Ötami" w ko┼äcu "oni wszyscy praktykuj─ů od lat", podejmuj─ů wybory nawet kiedy maj─ů do czynienia z najbardziej szczeg├│┼éowymi normami moralnymi. Podejmuj─ů r├│wnie┼╝ dzia┼éania, zw┼éaszcza w kwestiach, kt├│re przewa┼╝nie nie s─ů ludziom oboj─Ötne, chocia┼╝by gdy innym dzieje si─Ö krzywda. W tym przypadku pomocn─ů rol─Ö odgrywaj─ů emocje, czy nawet jakie┼Ť g┼é─Öboko wpisane mechanizmy biologiczne wyzwalaj─ůce si─Ö w obliczu cierpienia innych ludzi. Niemniej jednak, los przysz┼éych pokole┼ä, os├│b nam obcych, ┼╝yj─ůcych w dalekiej przysz┼éo┼Ťci obchodzi nas nierzadko mniej ni┼╝ tych ┼╝yj─ůcych w tera┼║niejszo┼Ťci. Niekt├│rym osobom trudno nawet pogodzi─ç fakty, ┼╝e dzisiejsze przyzwyczajenia konsumpcyjne mog─ů mie─ç wp┼éyw na jako┼Ťciowe ┼╝ycie przysz┼éych pokole┼ä. Podmioty mog─ů nie dysponowa─ç wiedz─ů oraz motywacj─ů, kt├│ra jest znacznie s┼éabsza w odniesieniu do obcych ludzi w przysz┼éo┼Ťci ni┼╝ do bliskich nam w tera┼║niejszo┼Ťci. W literaturze przedmiotu czytamy, ┼╝e powy┼╝szy problem motywacyjny ma znaczenie szczeg├│lnie obecnie, w czasach gdy moc dzia┼éania cz┼éowieka osi─ůgn─Ö┼éa niespotykane wcze┼Ťniej rozmiary. W naszej kulturze zaczyna si─Ö dopiero kszta┼étowa─ç ┼Ťwiadomo┼Ť─ç odpowiedzialno┼Ťci prospektywnej, odpowiedzialno┼Ťci za przysz┼ée pokolenia. Kultura z kolei wp┼éywa istotnie na nasze wyobra┼╝enie warto┼Ťci, norm moralnych, kszta┼étuje postawy, ma wp┼éyw na strategie behawioralne. Moje pytanie dotyczy w┼éa┼Ťnie tego aspektu, do kogo ma nale┼╝e─ç rola nie tyle nauczania, ┼╝e normy moralne maj─ů zastosowanie niezale┼╝nie od czynnik├│w temporalnych, ale kto ma realizowa─ç to, co Hans Jonas czy te┼╝ Dieter Birnbacher nazywa "wychowaniem do "odpowiedzialno┼Ťci za przysz┼ée pokolenia"1, "Wzbudzania uczucia odpowiedzialno┼Ťci"2?

PRZYPISY:

1 Por. D. Birnbacher, Odpowiedzialno┼Ť─ç za przysz┼ée pokolenia, prze┼é. B. Andrzejewski i P. Jackowski" Warszawa 1999, s. 219.

2 H. Jonas, Zasada odpowiedzialno┼Ťci. Etyka dla cywilizacji technologicznej, prze┼é. M. Klimowicz, Krak├│w 1996, s. 65.


powr├│t
 
webmaster © jotka