POLSKI    ENGLISH   

Internetowy Serwis Filozoficzny

przy┬áInstytucie Filozofii    Uniwersytetu Jagiello┼äskiego

|  Forum |  Literatura |  Linki |  Aktualno┼Ťci
 


 

[Głos w sprawie referatu Jerzego Gałkowskiego i Stanisława Gałkowskiego]

Hanna Schudy

Szanowni prelegenci

Zgadzam si─Ö z proponowanym przez Pan├│w modelem nauczania etyki przedstawionym w referacie Etyka, szko┼éa, nauczyciele, szczeg├│lnie za┼Ť bliska jest mi koncepcja, kt├│ra zaznaczona jest jako „Pierwszy praktyczny postulat etyki dla nauczycieli”, a mianowicie podkre┼Ťlanie za┼éo┼╝e┼ä metaetycznych, jakie ka┼╝dy katalog norm moralnych zawiera. S─ůdz─Ö, ┼╝e nauczanie tego, i┼╝ etyka to zar├│wno etyka normatywna, normy moralne, czy nawet sama moralno┼Ť─ç jak r├│wnie┼╝ metoda uzasadniania norm w odwo┼éaniu do metaetyki jest niezwykle istotne. Ma to nie tylko znaczenie ze wzgl─Ödu na rzetelno┼Ť─ç wyk┼éadania etyki. Spotka┼éam si─Ö bowiem z opiniami w┼Ťr├│d student├│w i uczni├│w, ┼╝e etyka, kt├│r─ů wyk┼éada si─Ö u nich w szko┼éach czy na uczelniach to w┼éa┼Ťnie wyk┼éady z doktryn i historii my┼Ťli etycznej. Bez uwzgl─Ödnienia aspektu metaetycznego, mnogo┼Ť─ç koncepcji i doktryn etycznych mo┼╝e wydawa─ç si─Ö rzeczywi┼Ťcie pozbawiona uzasadnienia. By─ç mo┼╝e dlatego etyka traktowana jest jako przedmiot do┼Ť─ç niejasny, niesp├│jny itp. Dzi─Öki uwzgl─Ödnieniu aspektu metaetyki ucze┼ä zaczyna dostrzega─ç, i┼╝ prezentowane normy moralne stanowi─ů element pewnej struktury argumentacyjnej. Czy to w┼éa┼Ťnie maj─ů Panowie na my┼Ťli pisz─ůc, i┼╝ nauczanie etyki ,,ma sens jedynie jako dostarczanie narz─Ödzi teoretycznej konceptualizacji dla ju┼╝ dziej─ůcych si─Ö proces├│w rozwojowych m┼éodego cz┼éowieka”?

Nauczanie argumentowania i umiej─Ötno┼Ť─ç pos┼éugiwania si─Ö metod─ů my┼Ťlenia moralnego wydaje mi si─Ö w┼éa┼Ťnie tym, do czego nauczanie etyki powinno si─Ö przede wszystkim sprowadza─ç. Narz─Ödzia te pozwalaj─ů moim zdaniem wypracowa─ç katalog norm praktycznych (kt├│ry jest zawsze projektem otwartym) w danych okoliczno┼Ťciach temporalnych, przestrzennych kulturowych. Zgadzam si─Ö, i┼╝ ,,Etyka w szkole nie mo┼╝e te┼╝ by─ç traktowana jako ┼Ťrodek zapobiegawczy bol─ůczkom spo┼éecznym. My┼Ťlenie typu - jest kryzys ekologiczny, to uczmy etyki ┼Ťrodowiskowej; mamy do czynienia z powszechn─ů korupcj─ů, wi─Öc uczmy etyki biznesu i filozofii prawa - do niczego nie prowadzi”. Dzi─Öki opanowaniu narz─Ödzi metaetycznych, mo┼╝na jednak potraktowa─ç problematyk─Ö ekologiczn─ů jako case study, dla kt├│rego uczniowie mog─ů opracowa─ç katalog norm praktycznych w ramach wybranej przez nich metody uzasadniania.

W przypadku zada┼ä w rodzaju case study kompetencj─ů kluczow─ů wydaje si─Ö jednak, w odr├│┼╝nieniu od wiedzy formalnej, wiedza „wok├│┼é cz┼éowieka”, czyli wra┼╝liwo┼Ť─ç na cz┼éowieka, empatia, dzi─Öki kt├│rej podmiot wyposa┼╝ony w narz─Ödzia argumentacyjne dostrze┼╝e, kt├│re zagadnienia stanowi─ů przyk┼éad problem├│w, kt├│re z punktu widzenia metaetyki stanowi─ů kwestie nieoboj─Ötne pod wzgl─Ödem moralnym. Panowie zaznaczaj─ů ten punkt jako wyrobienie w sobie przez nauczyciela „etosu”, wysokiego poziomu moralnego, dzi─Öki kt├│remu mo┼╝emy wywo┼éa─ç podobne postawy u uczni├│w. W tym miejscu przejd─Ö do sprawy, kt├│ra jest mi szczeg├│lnie bliska, aczkolwiek zarazem problematyczna. Chodzi mianowicie o wykszta┼écanie w uczniach, podmiotach, ,,poruszenia ch─Öci, woli, ludzkiego chc─Ö”. Mowa jest zatem o wykszta┼écaniu motywacji do dzia┼éania. Jako ┼╝e u┼╝y┼éam ju┼╝ przyk┼éadu etyki ┼Ťrodowiskowej, oraz ze wzgl─Ödu na to, i┼╝ jest to dziedzina, kt├│r─ů si─Ö zajmuj─Ö, zostan─Ö przy tym przyk┼éadzie. Zastanawiam si─Ö, na ile mo┼╝emy, pami─Ötaj─ůc o zasadzie neutralno┼Ťci, wykszta┼éca─ç w uczniach motywacj─Ö, czyli owo „poruszenie woli” do (1) dostrze┼╝enia problem├│w kwalifikuj─ůcych si─Ö jako wa┼╝nych z punktu widzenia przyj─Ötej przez nas etyki oraz (2) dzia┼éania zgodnego z przyj─Ötymi przez nas normami moralnymi. Czy ma si─Ö to odbywa─ç na lekcjach etyki, czy te┼╝ „wykszta┼écanie” motywacji wi─ů┼╝e si─Ö bardziej z przyj─Ötym w danym spo┼éecze┼ästwie wyobra┼╝eniem warto┼Ťci okre┼Ťlonych rzeczy, w tym przypadku ┼Ťrodowiska przyrodniczego oraz przysz┼éych pokole┼ä, kt├│re b─Öd─ů z tego ┼Ťrodowiska kiedy┼Ť korzysta─ç. Moje pytanie dotyczy zatem kwestii pobudzania motywacji. Czy nauczyciel mo┼╝e mie─ç wp┼éyw na mechanizm motywacyjny, czy pobudzanie do okre┼Ťlonego warto┼Ťciowania przedmiot├│w, np. przyrody jest w og├│le zadaniem dla nauczyciela? A mo┼╝e jest to zadanie dla szeroko poj─Ötego procesu spo┼éecznego uczenia si─Ö, a wi─Öc spo┼éecznego akceptowania okre┼Ťlonych praktyk szczeg├│lnie w przestrzeni publicznej?


powr├│t
 
webmaster © jotka