Antropocentryczna wykładnia realizmu wewnętrznego

Article Sidebar

PDF
Opublikowane: 2005-06-01
DOI: https://doi.org/10.13153/diam.4.2005.98

Main Article Content

Marek Święch
Instytut Filozofii UJ

Abstrakt

Zaproponowany przez Hilarego Putnama realizm wewnętrzny wywołał w środowisku filozoficznym szeroką dyskusję. Zastanawiano się między innymi, gdzie właściwie uplasować to stanowisko; czy jest to jeszcze realizm czy zwykły idealizm? Ale próbowano też ocenić je całkiem przychylnie, jako pośrednie w stosunku do klasycznej opozycji realizm-idealizm. W artykule podzielamy tę opinię, lecz z pewnymi zastrzeżeniami. Twierdzimy bowiem, że bez „ontologicznego” ugruntowania twierdzenia o względności pojęciowej łatwiej będzie uznać pogląd Putnama za formę jakiegoś językowego idealizmu, niż za drogę pośrednią. Dokonana przez nas reinterpretacja zdaje się znajdować poparcie w głoszonym obecnie przez Putnama realizmie naturalnym. Rzecz rozbija się o kwestię tworzenia świata (worldmaking); czy język samodzielnie wyznacza (determine) sposób, w jaki poznawana rzeczywistość się artykułuje, czy może w grę wchodzi także czynnik materialny niezależny od języka, taki na przykład, jak ciało człowieka? Z drugiej strony, jeśli przyjąć, że realizm wewnętrzny oznaczać ma również pogląd, iż nie możemy wyjść poza granicę samego języka, to dodatkowe założenie o istnieniu niezależnego materialnego czynnika obecnego w procesie konstytucji świata prowadzi do paradoksu.

Article Details

Numer

Nr 4 (2005)

Dział

Artykuły

Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.

Biogram autora

Marek Święch - Instytut Filozofii UJ

Marek Święch
Doktorant w Zakładzie Epistemologii
Instytut Filozofii UJ

Jak cytować

„Antropocentryczna wykładnia Realizmu wewnętrznego”. 2005. Diametros, nr 4 (czerwiec): 29-48. https://doi.org/10.13153/diam.4.2005.98.

Bibliografia

Carr [1999] – D. Carr, The Paradox of Subjectivity: The Self in the Transcendental Tradition, Oxford University Press, New York-Oxford 1999.

Catalano [2000] – J. S. Catalano, Thinking Matter: Consciousness from Aristotle to Putnam and Sartre, Routledge, New York-London 2000.

Cox [2001] – D. Cox, Realizm i wytwarzanie świata, tłum. P. Czarnecki, w: Pragmatyzm i filozofia Hilarego Putnama, red. U. Żegleń, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2001.

Husserl [2000] – E. Husserl, Badania logiczne II/II, tłum. J. Sidorek, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000.

Judycki [2001] – S. Judycki, Idealizm i antyrealizm, w: Pragmatyzm i filozofia Hilarego Putnama, red. U. Żegleń, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2001.

Nagel [1997] – T. Nagel, Pytania ostateczne, tłum. A. Romaniuk, Fundacja Aletheia, Warszawa 1997.

Putnam [1981] – H. Putnam, Reason, Truth and History, Cambridge University Press, New York 1981.

Putnam [1992] – H. Putnam, Renewing Philosophy, Harvard University Press, Cambridge- London 1992.

Putnam [1998] – H. Putnam, Wiele twarzy realizmu i inne eseje, tłum. A. Grobler, Wydawnictwo Naukowe PWN 1998.

Putnam [1999] – H. Putnam, The Threefold Cord: Mind, Body, and World, Columbia University Press, New York 1999.

Sellars [1991] – W. S. Sellars, Empiryzm a filozofia umysłu, tłum J. Gryz, w: Empiryzm współczesny, red. B. Stanosz, WUW, Warszawa 1991 ss. 173-255.

Sokolowski [1978] – R. Sokolowski, Presence and Absence, Indiana University Press, Bloomington 1978.