Problemy etyczne transplantologii. Perspektywa niedoboru narządów do przeszczepu

Article Sidebar

PDF Full text
Opublikowane: 2014-12-16
DOI: https://doi.org/10.13153/diam.42.2014.686
Słowa kluczowe:
etyka transplantacji, niedobór narządów, regulacja sprzeciwu, zasada zgody domniemanej, handel narządami, definicja śmierci, Maria Nowacka, Barbara Chyrowicz, Günter Virt, Wojciech Rowiński, Robert M. Veath

Main Article Content

Piotr Grzegorz Nowak
Uniwersytet Jagielloński image/svg+xml

Abstrakt

Artykuł stanowi krytyczne omówienie polskiej literatury bioetycznej dotyczącej niedoboru narządów do przeszczepu. Problemy związane z tym zagadnieniem w znacznej mierze wiążą się z próbą odpowiedzi na pytanie, jak zwiększyć liczbę dostępnych narządów w etycznie aprobowany sposób. Uwaga polskich autorów skoncentrowała się w tym względzie na analizie oraz ocenie dwóch rozwiązań – systemu pozyskiwania narządów opartego na regulacji sprzeciwu oraz systemu, który dopuszcza rynkowe pozyskiwanie narządów. Obydwa rozwiązania spotkały się z niemalże jednogłośną negatywną oceną. Poza przedstawieniem oraz krytyką stanowiska polskich bioetyków w tej sprawie ważną część tekstu stanowi sprawozdanie z krajowej debaty dotyczącej kryteriów i definicji śmierci – jedynie od martwych dawców można pobierać nieparzyste narządy, takie jak serce. Czytelnik będzie miał możliwość zapoznania się z różnymi propozycjami definicji śmierci, których zastosowanie może wpłynąć na liczbę dostępnych narządów. Poza przeglądem polskiej literatury, w tekście można znaleźć także krótką prezentację najważniejszych zagranicznych publikacji dotyczących zagadnienia niedoboru narządów.

Article Details

Numer

Nr 42 (2014)

Dział

Temat specjalny - Przekroje bioetyki

Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.

Biogram autora

Piotr Grzegorz Nowak - Uniwersytet Jagielloński

Piotr Grzegorz Nowak, mgr
Instytut Filozofii UJ
ul. Grodzka 52
Pl-31-044 Kraków
e-mail: piotr.grzegorz.nowak@uj.edu.pl

Jak cytować

„Problemy Etyczne Transplantologii. Perspektywa Niedoboru narządów Do Przeszczepu”. 2014. Diametros, nr 42 (grudzień): 150-77. https://doi.org/10.13153/diam.42.2014.686.

Bibliografia

Bednarz [2010] – Etyczne aspekty transplantacji, Stefan Bednarz (red.), Galicyjska Gazeta Lekarska, Kraków 2010.

Burgess [1993] – J.A. Burgess, The great slippery-slope argument, „Journal of Medical Ethics” (19) 1993, s. 169–174.

Brusiło [2010] – J. Brusiło, Stanowisko wielkich religii wobec pobierania narządów, [w:] Etyczne aspekty transplantacji, Stefan Bednarz (red.), Galicyjska Gazeta Lekarska, Kraków 2010.

Chyrowicz [2011a] – B. Chyrowicz, Prawo do własności – prawo do daru. O sporze wokół pozyskiwania organów do transplantacji, [w:] Transplantacje: spór o dar, tenże (red.), Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2011.

Chyrowicz [2011b] – B. Chyrowicz (red.), Transplantacje: spór o dar, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2011.

Coggon, Murphy [2011] – J. Coggon, P. Murphy, Ante-mortem issues affecting deceased donation: an ethico-legal perspective, [w:] Organ Shortage: Ethics, Law and Pragmatism, A.-M. Farrel, D. Price, M. Quigley (eds.), Cambridge University Press, Cambridge 2011.

Cronin [2011] – A. Cronin, Making the margins mainstream: strategies to maximize the donor pool, [w:] Organ Shortage: Ethics, Law and Pragmatism, A.-M. Farrel, D. Price, M. Quigley (eds.), Cambridge University Press, Cambridge 2011.

Dossetor, Manickavel [1992] – J.B. Dossetor, V. Manickavel, Comercialization: The Buying Buying and Selling of Kidneys, [w:] Ethical Problems in Dialysis and Transplantation, M. Kjellstrand, J.B. Dossetor (eds.), Kuwler, Springer Science+Business MediaDordrecht, Dordrecht 1992.

Farrel, Price, Quigley [2011] – Organ Shortage: Ethics, Law and Pragmatism, A.-M. Farrel, D. Price, M. Quigley (eds.), Cambridge University Press, Cambridge 2011.

Dobiosch [1996] – H. Dobiosch, Etyczne zastrzeżenia wobec transplantacji narządów poronionych płodów, [w:] Etyczne aspekty transplantacji narządów, A. Marcol (red.), Wydział Teologiczny Uniwersytetu Opolskiego, Opole 1996.

Danielewicz [2014] – R. Danielewicz, Wstęp, „Biletyn Informacyjny” (22/1) 2014, s. 3.

Dworkin [1994] – G. Dworkin, Markets and Morals: The Case for Organ Sales, [w:] Morality, Harm, and The Law, tenże (ed.), Westview Press, Boulder 1994.

Dylus [1996] – A. Dylus, Problem komercjalizacji organów ludzkich, [w:] Etyczne aspekty transplantacji narządów, A. Marcol (red.), Wydział Teologiczny Uniwersytetu Opolskie- go, Opole 1996.

Erin, Haris [2002] – C.A. Erin, J. Haris, An ethical market in human organs, „Journal of Medical Ethics” (29) 2002, s. 137–138.

Gill [2004] – M.B. Gill, Presumed Consent, Autonomy, and Organ Donation, „Journal of Medicine and Philosophy” (29/1) 2004, s. 37–59.

Glover [1990] – J. Glover, Side-Effects and Society: The Wedge Problem, [w:] tenże, Causing Death and Saving Lives, Penguin Books, London 1990.

Golser [1996] – C. Golser, Dyskusja wokół śmierci mózgowej z perspektywy katolickiego teologa-moralisty, [w:] Etyczne aspekty transplantacji narządów, A. Marcol (red.), Wydział Teologiczny Uniwersytetu Opolskiego, Opole 1996.

Góralczyk [1996] – P. Góralczyk, Etyczne uzasadnienie regulacji formalnej zgody, [w:] Etyczne aspekty transplantacji narządów, A. Marcol (red.), Wydział Teologiczny Uniwersytetu Opolskiego, Opole 1996.

den Hartogh [2008] – G. den Hartogh, Farewell to non-commitment. Decision systems for organ donation from an ethical viewpoint, Centre for Ethics and Health, Hague 2008.

Hippen [2005] – B.E. Hippen, In Defense of a Regulated Market in Kidneys from Living Vendors, „Journal of Medicine and Philosophy” (30) 2005, s. 593–626.

Jonas [1969] – H. Jonas, Philosophical Reflections on Experimenting with Human Subjects, „Daedalus” (98/2) 1969, s. 219–247.

Juros [1996] – H. Juros, Polska ustawa transplantacyjna. Geneza – treść – znaki zapytania, [w:] Etyczne aspekty transplantacji narządów, A. Marcol (red.), Wydział Teologiczny Uniwersytetu Opolskiego, Opole 1996.

Marcol [1996] – A. Marcol (red.), Etyczne aspekty transplantacji narządów, Wydział Teologiczny Uniwersytetu Opolskiego, Opole 1996.

McConnell [1999] – J.R. McConnell, The ambiguity about death in Japan: an ethical implication for organ procurement, „Journal of Medical Ethics” (25) 1999, s. 322–324.

McIntyre [2011] – A. McIntyre, Doctrine of Double Effect, [w:] The Stanford Encyclopedia of Philosophy, E.N. Zalta (ed.), Fall 2011 Edition.

Mamode [2013] – N. Mamode, Antibody-incompatible Transplantation, [w:] Abdominal Organ Transplantation: State of the Art, N. Mamode, Raja Kandaswamy (ed.), Blackwel Publishing Ltd., Oxford 2013.

Matesnaz [2013] – R. Matesnaz, International Figures on Organ Donation and Transplantation, Ministerio de Sanidad, Servicios Sociales e Igualdad, Madrid 2013.

Morciniec [2011] – P. Morciniec, Komercjalizacja ciała – komercjalizacja organów. Perspektywa bioetyczna, [w:] Transplantacje: spór o dar, B. Chyrowicz (red.), Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2011.

Navaro-Michel [2011] – M. Navaro-Michel, Transplanting the Spanish Model of organ donation, [w:] Organ Shortage: Ethics, Law and Pragmatism, A-M. Farrel, D. Price, M. Quigley (eds.), Cambridge University Press, Cambridge 2011.

Nowacka [2003] – M. Nowacka, Etyka a transplantacje, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003.

Nowaczyk et al. [2004] – M. Nowaczyk et al., Dobór immunologiczny dawcy i biorcy prze- szczepu, [w:] Transplantologia kliniczna, W. Rowiński, J. Wałaszewski, L. Pączek (red.), Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004.

Piret [2012] – J.-M. Piret, Organ Procurement and Allocation: Tragic Choices and Utilitarian Redefinitions of Death, [w:] Rationing Health Care. Hard Choices and Unavoidable Tradeoffs, André den Exter, Martin Buijsen (eds.), Maklu, Antwerpen 2012.

Price [2000] – D. Price, Legal and Ethical Aspects of Organ Transplantation, Cambridge University Press, Cambridge 2000.

Richards [2012] – J.R. Richards, Careless Thought Costs Lives. The Ethics of Transplants, Oxford University Press, Oxford 2012.

Richards et al. [1998] – J.R. Richards et al., The Case for Allowing Kidney Sales, „Lancet” (352) 1998, s. 1950–1952.

Rowiński [2011] – W. Rowiński, Etyczno-obyczajowe aspekty przeszczepiania narządów. Czy i w jakim stopniu wolno nam dostosowywać zasady etyczne dla zaspokojenia potrzeb pacjentów oczekujących na przeszczepienie narządu?, [w:] Transplantacje: spór o dar, B. Chyrowicz (red.), Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2011.

Sells [1990] – R.A. Sells, Voluntarism of Consent, [w:] Organ Replacement Therapy: Ethics, Justice, Commerce, W. Land, J.B. Dossetor (eds.), Springer-Verlag, Berlin 1991.

Sułowicz [2010] – W. Sułowicz, Dializa a przeszczep nerki – czy istnienie konflikt interesów?, [w:] Etyczne aspekty transplantacji, Stefan Bednarz (red.), Galicyjska Gazeta Lekarska, Kraków 2010.

Szewczyk [2009] – K. Szewczyk, Etyka transplantacji, [w:] tenże, Bioetyka, t. 2: Pacjent w systemie opieki zdrowotnej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009.

Tomasz z Akwinu [1970] – Tomasz z Akwinu, Sprawiedliwość, Veritas, Londyn 1970.

Türk [1996] – H.J. Türk, Śmierć mózgowa w aspekcie filozoficznym, [w:] Etyczne aspekty trans- plantacji narządów, A. Marcol (red.), Wydział Teologiczny Uniwersytetu Opolskiego, Opole 1996.

Veath [2000] – R.M. Veath, Transplantation ethics, Georgetown University Press, Washington 2000.

Virt [1996] – G. Virt, Etyczne uzasadnienie tzw. regulacji sprzeciwu, [w:] Etyczne aspekty transplantacji narządów, A. Marcol (red.), Wydział Teologiczny Uniwersytetu Opolskiego, Opole 1996.

Wilkinson [2011] – T.M. Wilkinson, Ethics and the Acquisition of Organs, Oxford University Press, New York 2011.

Wróbel [1996] – J. Wróbel, Zgoda domniemana w polskiej ustawie transplantacyjnej. Wątpliwości i obawy natury etycznej, [w:] Etyczne aspekty transplantacji narządów, A. Marcol (red.), Wydział Teologiczny Uniwersytetu Opolskiego, Opole 1996.

Zalewski [2010] – Z. Zalewski, Problematyka „zgody domniemanej”, [w:] Etyczne aspekty transplantacji, Stefan Bednarz (red.), Galicyjska Gazeta Lekarska, Kraków 2010.

Inne teksty tego samego autora