Złożona natura złożoności

Article Sidebar

PDF PDF (In Polish) (angielski) Full text
Opublikowane: 2013-06-01
DOI: https://doi.org/10.13153/diam.36.2013.518
Słowa kluczowe:
złożoność, ontologia, epistemologia, nauka, filozofia przyrody, Bennett, Lloyd, Morin, Simon

Main Article Content

Maciej Dombrowski
Uniwersytet Wrocławski image/svg+xml

Abstrakt

Artykuł prezentuje różne ujęcia złożoności: złożoność jako długość opisu, złożoność algorytmiczną, złożoność jako głębokość logiczną, złożoność jako stopień hierarchiczności i złożoność efektywną, która jest związana z teorią złożonych systemów adaptacyjnych. W artykule zostały przedyskutowane liczne problemy związane z omówionymi rodzajami złożoności oraz ontologiczne i epistemologiczne implikacje teorii złożoności. Główną tezę stanowi przekonanie, że nie istnieje jedna, ogólna definicja złożoności, zawsze musimy pamiętać o kontekście. Program nazywany "nauką złożoności" jest również dyskusyjny ze względu na wielość problemów z prawami złożoności i przewidywaniami, które to pozwalają nam mówić w tym wypadku o "nauce".

Article Details

Numer

Nr 36 (2013)

Dział

Artykuły

Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.

Biogram autora

Maciej Dombrowski - Uniwersytet Wrocławski

Maciej Dombrowski, dr
Instytut Filozofii UWr
Ul. Koszarowa 3/20
Pl-51-149 Wrocław
e-mail: maciej.dombrow@gmail.com

Jak cytować

„Złożona Natura złożoności”. 2013. Diametros, nr 36 (czerwiec): 47-61. https://doi.org/10.13153/diam.36.2013.518.

Bibliografia

Arecchi [1996] – F.T. Arecchi, Complexity in Science: Models and Metaphors [w:] The Emergence of Complexity in Mathematics, Physics, Chemistry and Biology, ed. B. Pullman, Princeton University Press, Princeton 1996, s. 129-160.

Baranger [2001] – M. Baranger, Chaos, Complexity, and Entropy. A Physics talk for non-physicists, 2001, dostępne na: http://necsi.org/projects/baranger/cce.pdf [2.06.2012].

Bennett [2003] – Ch.H. Bennett, How to Define Complexity in Physics, and why, [w:] From Complexity to Life, ed. N.H. Gregersen, Oxford Uniwersity Press, New York, s. 34-43.

Crutchfield [2002] – J.P. Crutchfield , What lies between Order and Chaos?, dostępne na: http://tuvalu.santafe.edu/~cmg/compmech/tutorials.htm [4.08.2012].

Dodder, Dare [2000] – R. Dodder, R. Dare, Complex Adaptive Systems and Complexity Theory: Inter-related Knowledge Domains, ESD.83: Research Seminar in Engineering Systems, dostępne na: http://pdf.theory1.net/Complex-Adaptive-Systems-and-Complex ity-Theory-Inter-related-pdf-e744.pdf [7.06.2012].

Emmeche [2004] – C. Emmeche, At Home in w Complex World: Lessons from the Frontiers of Natural Sciences, [w:] The Significance of Complexity. Approaching a Complex World Through Science, Theology and the Humanities, eds. K.V.K. Kooten Niekerk, H. Buhl, Ashgate, Aldershot 2004, s. 21-46.

Gell-Mann [1996] – M. Gell-Mann, Kwark i jaguar. Przygody z prostotą i złożonością, tłum. P. Amsterdamski, Wydawnictwo CIS, Warszawa 1996.

Hartmann [1998] – N. Hartmann, Nowe drogi ontologii, tłum. L. Kopciuch, A. Mordka, Wydawnictwo Rolewski, Toruń 1996.

Horgan [1999] – J. Horgan, Koniec nauki czyli o granicach wiedzy u schyłku ery naukowej, tłum. M. Tempczyk, Warszawa, Prószyński i Spółka, Warszawa 1999.

Huberman, Hogg [1986] – B.A. Huberman, T. Hogg, Complexity and Adaptation, „Physica 22D” (1-3) 1986, s. 376-384.

Jensen [2004] – H.S. Jensen, Complexity and Non-completeness, [w:] The Significance of Complexity. Approaching a Complex World Through Science, Theology and the Humanities, eds. K.V.K. Kooten Niekerk, H. Buhl, Ashgate, Aldershot, s. 121-131.

Judycki [2005] – S. Judycki, Dwa argumenty przeciw materializmowi, „Diametros” (3) 2005, dostępne na: http://www.diametros.iphils.uj.edu.pl/?l=1&p=deb7&m=17&ik=9 [5.07.2012].

Lemańska [1998] – A. Lemańska, Filozofia przyrody a nauki przyrodnicze, Wydawnictwo Akademii Teologii Katolickiej, Warszawa 1998.

Lloyd [2001] – S. Lloyd, Measures of Complexity a non-exhaustive list, dostępne na: http://www.docstoc.com/docs/102619053/Measures-of-Complexity-a-non--ex haustive-list [3.06.2012].

McClamrock [2008] – R. McClamrock, The Emergent, the Local, and the Epiphenomenal, Ecological Psychology 20 (3) 2008, s. 244-251.

McShea [1996] – D.W. McShea, Perspective: Metazoan Complexity and Evolution: Is there a Trend?, „Evolution” 50 (2) 1996, s. 477-492.

Metallmann [1934] – J. Metallmann, Determinizm nauk przyrodniczych, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1934.

Miłkowski [2005] – M. Miłkowski, o braku argumentów przeciwko materializmowi, a tym bardziej emergentyzmowi. W odpowiedzi Stanisławowi Judyckiemu, „Diametros” (3) 2005, dostępne na: http://www.diametros.iphils.uj.edu.pl/?l=1&p=deb7&m=17& ik=9 [5.07.2012].

Mitchell [2011] – M. Mitchell, Complexity. A Guided Tour, Oxford University Press, New York 2009.

Montuori [1998] – A. Montuori, Complexity, epistemology, and the challenge of the future, „Academy of Management Proceedings” (K1-K8) 1998, s. 31-41.

Morin [2007] – E. Morin, Restricted Complexity, General Complexity, [w:] Worldviews, Science and Us. Philosophy and Complexity, eds. C. Gershenson, D. Aerts, B. Edmonds, World Scientific Publishing, Singapore 2007, s. 5-29.

Nagel [1997] – T. Nagel, Widok znikąd, tłum. C. Cieśliński, Fundacja Aletheia, Warszawa 1997.

Poczobut [2005] – R. Poczobut, Od informacji fizycznej do informacji fenomenalnej, [w:] Informacja a rozumienie, red. M. Heller, J. Mączka, Biblos, Kraków 2005, s. 177-193.

Poczobut [2005] – R. Poczobut, W odpowiedzi Stanisławowi Judyckiemu, „Diametros” (3) 2005, dostępne na: http://www.diametros.iphils.uj.edu.pl/?l=1&p=deb7& m=17&ik=9 [5.07.2012].

Searle [1999] – J. Searle, Umysł na nowo odkryty, tłum. T. Baszniak, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1999.

Simon [1962] – H.A. Simon, The Architecture of Complexity, „Proceedings of the American Philosophical Society” 106 (6) 1962, s. 467-482.

Sobczyk [2006] – K. Sobczyk, Losowość, złożoność, prognozowalność: próby zrozumienia, „Nauka” (2) 2006, s. 45-64.

Toulmin [2005] – S. Toulmin, Kosmopolis. Ukryty projekt nowoczesności, tłum. T. Zarębski, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP, Wrocław 2005.

Wadhawan [2010] – V.K. Wadhawan, Nauka złożoności. Trudne pytania, które zadajemy o sobie i naszym wszechświecie, tłum. M. Koraszewska, Wydawnictwo Racjonalista, Wrocław 2010.

Wrześniewski [1995] – P. Wrześniewski, Pojęcie złożoności w świetle teorii samoorganizujących się systemów, „Filozofia Nauki” (4) 1995, s. 131-146.