Na czym polega upływ czasu?

Article Sidebar

PDF PDF (In Polish) (angielski) Full text
Opublikowane: 2012-12-01
DOI: https://doi.org/10.13153/diam.34.2012.495
Słowa kluczowe:
upływ czasu, istnienie dynamiczne, istnienie statyczne, asymetria czasu, tensy (czasy gramatyczne), prezentyzm, eternalizm

Main Article Content

Jerzy Gołosz
Uniwersytet Jagielloński image/svg+xml

Abstrakt

Celem artykułu jest pokazanie, skąd się biorą nasze trudności z wyjaśnieniem, na czym polega upływ czasu oraz przedstawienie pewnej propozycji rozwiązania tego problemu opartej na koncepcji dynamicznego istnienia rzeczy, a rozwijającej ideę absolutnego stawania się. Rozważania oparte są na założeniu, że nasze podstawowe teorie metafizyczne – podobnie jak te stosowane w naukach przyrodniczych – powinny spełniać warunek spójności, prostoty oraz bogatej zawartości.

Article Details

Numer

Nr 34 (2012)

Dział

Artykuły

Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.

Biogram autora

Jerzy Gołosz - Uniwersytet Jagielloński

Jerzy Gołosz, dr hab.
Instytut Filozofii UJ
ul. Grodzka 52
Pl-31-044 Kraków
e-mail: jgolosz@iphils.uj.edu.pl

Jak cytować

„Na Czym Polega upływ Czasu?”. 2012. Diametros, nr 34 (grudzień): 2-21. https://doi.org/10.13153/diam.34.2012.495.

Bibliografia

Arystoteles [2003] – Arystoteles, Metafizyka, [w:] Dzieła wszystkie, t. 2, przeł. K. Leśniak, PWN, Warszawa 2003.

Augustynek [1975] – Z. Augustynek, Natura czasu, PWN, Warszawa 1975.

Bergson [1957] – H. Bergson, Ewolucja twórcza, tłum. Florian Znaniecki, Książka i Wiedza, Warszawa 1957.

Boltzmann [1964] – L. Boltzmann, Lectures on Gas Theory, transl. S. Brush, University of California Press, Berkeley 1964.

Broad [1938] – C.D. Broad, Examination of McTaggart’s Philosophy, Cambridge University Press, Cambridge 1938.

Christensen [1993] - F.M. Christensen, Space-like Time, University of Toronto Press, Toronto 1993.

Earman [1974] – J. Earman, An Attempt to Add a Little Direction to ‘The Problem of the Direction of Time’, „Philosophy of Science”, (41) 1974, s. 15–47.

Eddington [1949] – A.S. Eddington, The Nature of Physical World, Cambridge University Press, Cambridge 1949.

Davies [2002a] – P. Davies, Czas. Niedokończona rewolucja Einsteina, tłum. L. Kallas, Prószyński i Spółka, Warszawa 2002.

Davies [2002b] – P. Davies, Zagadka upływającego czasu, „Świat Nauki” (11) 2002, s. 24–29.

Einstein [1999] – A. Einstein, Autobiografia, [w:] Pisma wybrane, przeł. K. Napiórkowski, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 1999.

Gołosz [2011a] – J. Gołosz, Upływ czasu i ontologia, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2011.

Gołosz [2011b] – J. Gołosz, Science, Metaphysics, and Scientific Realism, „Polish Journal of Philosophy” V (2) 2011, s. 27–45.

Gołosz [2011c] – J. Gołosz, Thank Goodness That‘s Over, „Principia”, (54–55) 2011, s. 75–97.

Grünbaum [1973] – A. Grünbaum, Philosophical Problems of Space and Time, D. Reidel, Dordrecht 1973.

Haslanger [2005] – S. Haslanger, Persistence through Time, [w:] M.J. Zimmerman (red.), The Oxford Handbook of Metaphysics, Oxford University Press, Oxford 2005.

Hitchcock [2011] – C. Hitchcock, Probabilistic Causation, [w:] The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2011 Edition), Edward N. Zalta (ed.), dostępne na: http:// plato.stanford.edu/archives/win2011/entries/causation-probabilistic/>.

Horwich [1987] – P. Horwich, Asymmetries in Time: Problems in the Philosophy of Science, The MIT Press, Cambridge MA 1987.

Inwagen van [1990] – P. van Inwagen, Four-Dimensional Objects, „Noûs” (24) 1990, s. 245–255.

Lewis [1986] – D. Lewis, On the Plurality of the Worlds, Basil Blackwell, Oxford 1986.

Lewis [2002] – D. Lewis, Tensing the Copula, „Mind” (111) 2002, s. 1–13.

Lotze [1887] – R.H. Lotze, Metaphysics, Clarendon Press, Oxford 1887.

Mehlberg [1980a] – H. Mehlberg, Essay on the Causal Theory of Time, [w:] R.S. Cohen (ed.), Time, Causality and the Quantum Theory, t. 1, D. Reidel, Dordrecht 1980.

Mehlberg [1980b] – H. Mehlberg, Laws of Nature and Time‘s Arrow, [w:] R.S. Cohen (ed.), Time, Causality and the Quantum Theory, t. 2, D. Reidel, Dordrecht 1980.

Mellor [1981] – D.H. Mellor, Real Time, Cambridge University Press, Cambridge 1981.

Mellor [1998] – D.H. Mellor, Real Time II, Routledge, London 1998.

Penrose [1996] – R. Penrose, Nowy umysł cesarza, przeł. P. Amsterdamski, PWN, Warszawa 1996.

Popper [1992] – K.R. Popper, Cel nauki, [w:] Wiedza obiektywna, przeł. A. Chmielewski, PWN, Warszawa 1992.

Price [1997] – H. Price, Strzałka czasu i punkt Archimedesa, tłum. P. Lewiński, Wydawnictwo Amber, Warszawa 1997.

Prior [1970] – A. Prior, The Notion of the Present, „Studium Generale” (23) 1970, s. 245–248.

Putnam [1967] – H. Putnam, Time and Physical Geometry, „Journal of Philosophy” (64) 1967, s. 240–247.

Reichenbach [1953] – H. Reichenbach, Les fondements logiques de la mécanique des quanta, „Annales de l’Institute Henri Poincaré”, (XIII) 1953, s. 117–134.

Reichenbach [1956] – H. Reichenbach, The Direction of Time, [w:] M. Reichenbach (ed.), University of California Press, Berkeley 1956.

Sellars [1962] – W. Sellars, Time and the World Order, [w:] H. Feigl, G. Maxwell (ed.), Scientific Explanation, Space, and Time, Minnesota Studies in the Philosophy of Science, vol. 3, University of Minnesota Press, Minneapolis 1962.

Smart [1969] – J.J.C. Smart, Causal Theories of Time, „The Monist”, (53) 1969, s. 385–395.

Smart [1967, 2005] – Time, [w:] D.M. Borchert (ed.), Encyclopedia of Philosophy, Thomson Gale, Detroit, New York 2005.

Weyl [1949] - H. Weyl, Philosophy of Mathematics and Natural Science, Princeton University Press, Princeton 1949.