Judeochrześcijańska koncepcja rzeczywistości a środowisko

Abstrakt

W swoim tekście staram się przeanalizować, czy uzasadniona jest teza, że judeochrześcijańska koncepcja świata ze względu na swój antropocentryzm jest odpowiedzialna za kryzys ekologiczny naszych czasów. Mój wywód ma charakter bardziej analityczny niż historyczny, to znaczy dotyczy zasadniczych pojęć składających się na judeochrześcijańską wizję świata. Naprzód staram się wskazać główne przesłanki biblijne antropocentryzmu, a następnie przytaczam podane przez niektórych filozofów i teologów sformułowania i interpretacje biblijnych wypowiedzi. Biorę pod uwagę Nemezjusza z Emezy, Abelarda i Tomasza z Akwinu. Wypowiedzi te służą za podstawę do bliższego sprecyzowania samego pojęcia antropocentryzmu w kontekście biblijnym rozważanego jako koniunkcja trzech twierdzeń, że człowiek jest koroną stworzenia (najwyżej rozwiniętym bytem), że jest panem stworzenia (właścicielem i dysponentem stworzeń mniej rozwiniętych) oraz, że jest celem stworzenia (procesy zachodzące w przyrodzie mają charakter teleologiczny; ich celem jest istnienie człowieka i jego pomyślność). Pytanie, jakie stawiam, dotyczy tego, czy rzeczywiście to, co traktuje się jako biblijne przesłanki tak zdefiniowanego antropocentryzmu, wystarczająco ten antropocentryzm uzasadnia.