Return to Ionia

Abstrakt

W historii ludzkości rozbieżności światopoglądowe często rodziły konflikty. Autor usiłuje wykazać, że niewątpliwym osiągnięciem drugiej połowy XX wieku jest fakt, iż wiele z tych konfliktów nie weszło w fazę zbrojną, innymi słowy, pozostały one sporami w popperowskim „trzecim świecie”. Rozwiązywanie sporów światopoglądowych w drodze racjonalnej dyskusji wpisuje się w krytyczną tradycję zapoczątkowaną w jońskiej szkole filozofii przyrody. Organizację Narodów Zjednoczonych można utożsamić tu z instytucjonalizacją tej krytycznej tradycji w odniesieniu do sfery politycznej. Jest ona więc niejako organem mającym zapobiegać przenikaniu konfliktów z popperowskiego „świata trzeciego” do „świata pierwszego”. Wraz z zakończeniem Zimnej Wojny tradycja krytyczna oraz sprzężona z nią etyka kompromisu zdała się wziąć górę nad postawą dogmatyczną. Sytuacja ta uległa jednakże odwróceniu w wyniku rozpowszechnienia amerykańskiej myśli neokonserwatywnej, będącej wyrazem zgoła odmiennej postawy normatywnej. Wynikająca stąd daleko idąca zmiana w powszechnej świadomości moralnej, tj. odejście od tradycji krytycznej, zdaje się zatem oznaczać konieczność reformy Rady Bezpieczeństwa ONZ tak, aby organ ten był w stanie spełniać swoje funkcje w obecnym klimacie geopolitycznym. Autor argumentuje jednak, iż każda, nawet daleko idąca reforma ONZ skazana jest na porażkę jeśli wszystkie strony a priori nie zaakceptują leżącej u podstaw tej międzynarodowej organizacji tradycji krytycznej.