Spór o depresję. Czy fenomenologicznie zorientowana filozofia psychiatrii rozwiąże problemy psychiatrii redukcjonistycznej?

Article Sidebar

PDF
Opublikowane: 2019-03-29
DOI: https://doi.org/10.33392/diam.1074
Słowa kluczowe:
filozofia psychiatrii, depresja, fenomenologia, ucieleśnione poznanie, redukcjonizm, antypsychiatria, T. Fuchs, M. Ratcliffe, S.N. Ghaemi, L. Sass

Main Article Content

Maja Białek
Uniwersytet w Białymstoku image/svg+xml

Abstrakt

Celem artykułu jest zarysowanie sporu dotyczącego trudności w diagnozowaniu, definiowaniu i leczeniu depresji toczącego się w ramach redukcjonistycznej psychiatrii biologicznej, a także odpowiedź na pytanie, czy nowe podejście do zaburzeń psychicznych oferowane przez filozofów psychiatrii wywodzących się z nurtu fenomenologicznego i paradygmatu ucieleśnionego poznania rozwiązuje owe trudności. Problematyczne zagadnienia związane ściśle z depresją przedstawiam w kontekście głównych wskazywanych obecnie problemów psychiatrii redukcjonistycznej. Po tym wprowadzeniu prezentuję enaktywistyczne, fenomenologiczne i ucieleśnione koncepcje dotyczące depresji, w tym terapii depresji. Na koniec rozważam, na ile owe koncepcje istotnie wykraczają poza nurty już obecne w psychiatrii. Wskazuję również, pod jakimi względami omawiane koncepcje w filozofii psychiatrii mogą okazać się pożyteczne, nawet jeśli z różnych względów nie rozwiązują wielu ze wskazanych problemów psychiatrii redukcjonistycznej.

Article Details

Numer

Nr 59 (2019)

Dział

Artykuły

Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.

Biogram autora

Maja Białek - Uniwersytet w Białymstoku

ul. Świerkowa 20 B

15-328 Białystok

e-mail: majasbialek@gmail.com

Jak cytować

„Spór O depresję. Czy Fenomenologicznie Zorientowana Filozofia Psychiatrii rozwiąże Problemy Psychiatrii Redukcjonistycznej?”. 2019. Diametros 16 (59): 1-22. https://doi.org/10.33392/diam.1074.

Bibliografia

Aho K.A. (2013), Depression and embodiment: Phenomenological reflections on motility, affectivity and transcendence, „Medicine, Health Care, and Philosophy” 16 (4): 751–759.

Angell M. (2011), The epidemic of mental illness: Why?, „The New York Review of Books” July 23.

Bening T.B. (2015), Limitations of the biopsychosocial model in psychiatry, „Advanced Medical Education Practice” 6: 347–352.

Borrell-Carrió F., Suchman A.L., Epstein R.M. (2004), The biopsychosocial model 25 years late: principles, practice, and scientific inquiry, „The Annals of Family Medicine” 2 (6): 576–582.

Bracken P., Thomas P. (2001), Postpsychiatry: a new direction for mental health, „British Medical Journal” 322 (7288): 724–727.

Caspi A., Houts R., Belsky D., Goldman-Mellor S., Harrington H., Israel S., Meier M., Ramrakha S., Shalev I., Poulton R., Moffi ti T. (2014), The p Factor: One General Psychopathology Factor in the Structure of Psychiatric Disorders?, „Clinical Psychological Science” 2: 119–137.

Cipriani A., Furukawa T.A., Salanti G., Chaimani A., Atkinson L.Z., Ogawa Y., Leucht S., Ruhe H.G., Turner E.H., Higgins J.P.T., Egger M., Takeshima N., Hayasaka Y., Imai H., Shinohara K., Tajika A., Joannidis J.P.A., Geddes J.R. (2018), Comparative efficacy and acceptability of 21 antidepressant drugs for the acute treatment of adults with major depressive disorder: a systematic review and network meta-analysis, „The Lancet” 391: 1357–1366.

Colombetti G. (2013), Psychopathology and the Enactive Mind, [w:] Oxford Handbook of Philosophy and Psychiatry, K.W.M. Fulford, M. Davies, R. Gipps, S. Graham, J. Sadler, G. Stanghellini, T. Thornton (red.), Oxford University Press, Oxford.

Cramer O.J.A., Waldorp L.J., van der Maas H.L.J., Borsboom D. (2010), Comorbidity: A network perspective, „Behavioral and Brain Sciences” 33: 137–193.

De Jaegher H., Di Paolo F. (2007), Participatory sene-making. An enactive approach to social cognition, „Phenomenology and the Cognitive Sciences” 6 (4): 485–507.

Engel G.L. (1977), The Need for a New Medical Model: A Challenge for Biomedicine, „Science” 196: 129–136.

Frances A. (2013), Saving Normal: An Insider’s Revolt Against Out-of-Control Psychiatric Diagnosis, DSM-5, Big Pharma, and the Medicalization of Ordinary Life, William Morrow, New York.

Fried E.I., Nesse R. (2015), Depression is not a consistent syndrome: An investigation of unique symptom patterns in the STAR*D study, „Journal of Affective Disorders” 172: 96–102.

Fried E.I., Borkulo C.D., Cramer A.O.J., Boschloo L., Schoevers R.A., Borsboom D. (2017), Mental disorders as networks of problems: a review of recent insights, „Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology” 52 (1): 1–10.

Fuchs T. (2005a), Corporealized and disembodied minds: a phenomenological view of the body in melancholia and schizophrenia, „Philosophy, Psychiatry, and Psychology” 12 (2): 95–107.

Fuchs T. (2005b), The phenomenology of the body, space and time in depression, „Comprendre” 15: 108–121.

Fuchs T. (2009), Embodied cognitive neuroscience and its consequences for psychiatry, „Poesis Praxis” 6: 219–233.

Fuchs T. (2013), Depression, Intercorporeality, and Interaffectivity, „Journal of Consciousness Studies” 20 (7–8): 219–238.

Gallagher S. (2000), Philosophical conceptions of the self; implications for cognitive science, „Trends in Cognitive Sciences” 4 (1): 14–21.

Gallagher S. (2005), How the body shapes the mind, Oxford University Press, New York.

Ghaemi S.N. (2007), Feeling and Time: the Phenomenology of Mood Disorders, Depressive Realism and Existential Psychotherapy, „Schizophrenia Bulletin” 33 (1): 122–130.

Ghaemi S.N. (2009), The rise and fall of the bio-psychosocial model, „British Journal of Psychiatry” 195 (1): 3–4.

Ghaemi S.N. (2011), The Biopsychosocial Model in Psychiatry: A Critique, „Existenz” 6 (1): 1–8.

Greenberg G. (2011), Manufacturing Depression: The Secret History of a Modern Disease, Simon&Schuster, New York.

Hanna R., Thompson E. (2012), Problem umysł-ciało-ciało, tłum. Przemysław Nowakowski, „Avant” 3: 12–37. Oryg. 2003, The mind-body-body problem, „Theoria et Historia Scientiarum” 7: 23–42.

Hyman S.E. (2007), Can neuroscience be integrated into the DSM-V?, „Nature Reviews Neuroscience” 8 (9): 725–732.

Insel T., Cuthbert B., Garvey M., Heinssen R., Pine D.S., Quinn K., Sanislow C., Wang P. (2010), Research domain criteria (RDoC): toward a new classification framework of research on mental disorders, „American Journal of Psychiatry” 167 (7): 748–751.

Kendler K.S., Campbell J. (2009), Interventionist causal models in psychiatry: repositioning the mind-body problem, „Psychological Medicine” 39 (6): 881–887.

Kirsch I. (2009), The Emperor’s New Drugs: Exploding the Antidepressants Myth, Random House, London.

Kleinman A., Estrin G.L., Usmani S., Chisholm D., Marquez P.V., Evans T.G., Saxena S. (2016), Time for mental health to come out of the shadows, „The Lancet” 387 (10035): 2274–2275.

Kramer P. (2011), In Defense of Antidepressants, New York Times, July 10, SR1.

Leitan N.D., Murray G. (2014), The mind-body relationship in psychotherapy: grounded cognition

as an explanatory framework, „Frontiers in Psychology” 5: 472.

Łoza B., Heitzman J., Kosmowski W. (2011), W kierunku nowej klasyfikacji zaburzeń psychicznych – opinie polskich psychiatrów dotyczące projektu ICD-11, „Psychiatria Polska” 45: 785–798.

Maturana H., Varela F. (1992), The Tree of Knowledge. The Biological Roots of Human Understanding, Shambhala, Boston.

Minkowski E. (1970), Lived Time: Phenomenological and Psychopathological Studies, Northwestern University Press, Evanston.

Moncrieff J. (2013), The Bitterest Pills: The Troubling Story of Antipsychotic Drugs, Palgrave Macmillan, Houndmills Basingstoke.

NIMH, Sequenced Treatment Alternatives to Relieve Depression (STAR*D), URL = https://www.clinicaltrials.gov/ct/show/NCT00021528?order=1 [dostęp 09.02.2018].

Noë A. (2004), Action in perception, MIT Press, Cambridge, Mass.

Pużyński S., Rybakowski J., Wciórka J. (2011), Psychiatria (wyd. 2), Elsevier, Wrocław.

Ratcliffe M. (2008), Feelings of Being, Oxford University Press, Oxford.

Ratcliffe M. (2012), Varieties of Temporal Experience in Depression, „The Journal of Medicine and Philosophy” 37 (2): 114–138.

Ratcliffe M. (2015), Experiences of Depression: A Study in Phenomenology, Oxford University Press, Oxford.

Röhricht F. (2009), Body oriented psychotherapy – the state of the art in empirical research and evidence based practice: a clinical perspective, „Body, Movement and Dance in Psychotherapy. An International Journal for Theory, Research and Practice” 4 (2): 135–156.

Röhricht F., Gallagher S., Geuter U., Hutto D. (2014), Embodied cognition and body psychotherapy, „Sensoria: A Journal of Mind, Brain and Culture” 10: 11–20.

Sass L.A., Parnas J., Zahavi D. (2011), Phenomenological Psychopathology and Schizophrenia: Contemporary Approaches and Misunderstandings, „Philosophy, Psychiatry and Psychology” 18 (1): 1–23.

Seikkula J., Olson M.E. (2003), The open dialogue approach to acute psychosis: its poetics and micropolitics, „Family Process Journal” 42: 403–418.

Shorter E. (2015), The history of nosology and the rise of the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, „Dialogues in Clinical Neuroscience” 17 (1): 59–67.

Stephan K.E., Bach D.R., Fletcher P.C., Flint J., Frank M.J., Friston K.J., Heinz A., Huys Q.J.M., Owen M.J., Bidner E.B., Dayan P., Johnstone E.C., Meyer-Lindberg A., Montague P.R., Schnyder U., Wang X.J., Breakspear M. (2016a), Charting the landscape of priority problems in psychiatry, part 1: classification and diagnosis, „Lancet Psychiatry” 3 (1): 77–83.

Stephan K.E., Bach D.R., Fletcher P.C., Flint J., Frank M.J., Friston K.J., Heinz A., Huys Q.J.M, Owen M.J., Bidner E.B., Dayan P., Johnstone E.C., Meyer-Lindberg A., Montague P.R., Schnyder U., Wang X.J., Breakspear M. (2016b), Charting the landscape of priority problems in psychiatry, part 2: pathogenesis and aetiology, „Lancet Psychiatry” 3 (1): 84–90.

Tsakiris M., Schutz-Bosbach S., Gallagher S. (2007), On agency and body-ownership: phenomenological and neurocognitive reflections, „Consciousness and Cognition” 16 (3): 645–660.

Uher R., Payne J.L., Pavlova B., Perlis R.H. (2014), Major depressive disorder in DSM-5: implications for clinical practice and research of changes from DSM-IV, „Depress Anxiety” 31 (6): 459–471.

Varela F., Thomspon E., Rosch E. (1991), The Embodied Mind, MIT Press, Cambridge.

Vos T. et al. (2015), Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015, „The Lancet” 388: 1545–1602.

Wakefield J., First M., (2012), Fallacious reasoning in the argument to eliminate the major depression bereavement exclusion in DSM-5, „World Psychiatry” 11 (3): 204–205.

Woodward J. (2003), Making Things Happen, Oxford University Press, New York.