Pluralistyczna Teoria Alokacji Narządów

Article Sidebar

PDF Full text
Opublikowane: 2017-03-26
DOI: https://doi.org/10.13153/diam.51.2017.1032
Słowa kluczowe:
etyka transplantacji, alokacja narządów, utylitaryzm, egalitaryzm, priorytaryzm, teoria poziomu wystarczającego, Derek Parfit, Larry Temkin, Roger Crisp

Main Article Content

Piotr Grzegorz Nowak
Uniwersytet Jagielloński image/svg+xml

Abstrakt

Nauki medyczne nie mogą udzielić odpowiedzi na pytanie, kogo należy uratować od śmierci, jeśli nie można wszystkich. Jest to problem etyczny. Tymczasem właśnie przed takim pytaniem stajemy, gdy zastanawiamy się nad kryteriami alokacji narządów do przeszczepu. Głównym zadaniem artykułu jest sformułowanie pluralistycznej teorii sprawiedliwej dystrybucji narządów, która inkorporuje założenia utylitaryzmu, egalitaryzmu oraz teorii poziomu wystarczającego. Każda z tych teorii składowych przyjmuje inną wartość jako kryterium alokacji narządów. Dla utylitaryzmu jest to korzyść zdrowotna odnoszona przez pacjenta, dla egalitaryzmu stosunek zasług do zgromadzonych w ciągu życia dóbr zdrowotnych, a dla teorii poziomu wystarczającego ważne jest to, czy kandydat do otrzymania przeszczepu znajduje się poniżej poziomu wystarczającego. Przedstawiona w artykule koncepcja stanowi propozycję pogodzenia tych trzech konkurencyjnych teorii.

Article Details

Numer

Nr 51 (2017)

Dział

Wokół równości w opiece zdrowotnej

Teksty zaproponowane do naszego czasopisma nie powinny być nigdzie publikowane przed ukazaniem się w „Diametros”. Wraz z przesłaniem swojego utworu redakcji autor akceptuje, że w momencie zakwalifikowania tekstu do publikacji czasopismo „Diametros” będzie stosowało licencję the Attribution 4.0 International (CC BY 4.0). Na podstawie tej licencji autorzy zgadzają się, że ich prace mogą być zgodnie z prawem ponownie wykorzystywane do jakichkolwiek celów bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody ze strony autora lub wydawcy. Każdy może prace te czytać, pobierać, kopiować, drukować, rozpowszechniać oraz przetwarzać, pod warunkiem poprawnego oznaczenia autorstwa oraz oryginalnego miejsca publikacji. Autorzy zachowują prawa autorskie do swoich utworów bez żadnych innych ograniczeń. Pełna informacja na temat licencji CC BY: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.

Biogram autora

Piotr Grzegorz Nowak - Uniwersytet Jagielloński

Piotr Grzegorz Nowak, mgr
Instytut Filozofii UJ
ul. Grodzka 52
Pl-31-044 Kraków

E-mail: piotr.grzegorz.nowak@uj.edu.pl

Jak cytować

„Pluralistyczna Teoria Alokacji Narządów”. 2017. Diametros, nr 51 (marzec): 65-89. https://doi.org/10.13153/diam.51.2017.1032.

Bibliografia

Arystoteles [2007] – Arystoteles, Etyka nikomachejska, tłum. D. Gromska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007.

Brock [2004] – D. Brock, The Misplaced Role of Urgency in Allocation of Persistently Scare Life-Saving Organs, [w:] T. Gutman, A. S. Daar, R. A. Sells, W. Land (red.) Ethical, Legal, and Social Issues in Organ Transplantation, Pabst Science Publishers, Lengerich 2004, s. 41-56.

Brandt [1996] – R. B. Brandt, Etyka. Zagadnienia etyki normatywnej i metaetyki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996.

Chudnoff [2013] – E. Chudnoff, Intuition, Oxford University Pres, Oxford 2013.

Crisp [2003] – R. Crisp, Equality, Priority, and Compassion, „Ethics”, (113/4) 2003, s.745-763.

Crisp [2015] – R. Crisp, Równość, pierwszeństwo i współczucie, [w:] W. Galewicz (red.), Antologia bioetyki, t. 4, cz. 2, Dystrybucja zasobów w opiece zdrowotnej, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 2015, s. 163-186.

Dolan, Kahneman [2008] – P. Dolan, D. Kahneman, Interpretations of Utility and Their Implications for The Valuation of Health, „The Economic Journal” (118) 2008, s. 215-234.

Frankfurt [2015] – H. Frankfurt, Równość jako ideał moralny, W. Galewicz (red.), Antologia bioetyki, t. 4, cz. 2, Dystrybucja zasobów w opiece zdrowotnej, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 2015, s. 163-186.

Foot Ph. [1985] – Ph. Foot, Utilitarianism and the Virtues, „Mind” (374), s. 196-209.

Galewicz [1988] – W. Galewicz, Analiza dobra, nakł. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1988.

Galewicz [2015] – W. Galewicz, Spór o zasady alokacji zasobów zdrowotnych, [w:] W.

Galewicz (red.), Antologia bioetyki, t. 4, cz. 2, Dystrybucja zasobów w opiece zdrowotnej, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 2015, s. 9-34.

Galewicz [2016] – W. Galewicz, Dobro dla kogoś i dobro dla świata, „Przegląd Filzoficzny – Nowa Seria” (97/1) 2016, s. 33-44.

Gosepath [2011] – S. Gosepath, Equality, [w:] E. N. Zalta (red.) The Stanford Encyclopedia of Philosophy, 2011.

Juzaszek [2014] – M. Juzaszek, Sprawiedliwość w opiece zdrowotnej z perspektywy różnych koncepcji liberalnego egalitaryzmu, „Diametros”(42) 2014, s. 106-123.

Keyt [1991] – D. Keyt, Aristotle's Theory of Distributive Justice, [w:] A Companion to Aristotle's Politics, D. Keyt, Fred D. Miller, Jr. (red.), Blackwell, Cambridge 1991.

Moore [2003] – G. E. Moore, Zasady etyki, tłum. Cz. Znamierowski, De Agostini Polska, Altaya Polska, Warszawa 2003.

Nagel [1997] – T. Nagel, Równość, [w:] Pytania ostateczne, T. Nagel (red.), tłum. A. Romaniuk, Fundacja Aletheia, Warszawa 1997, s. 135-160.

Nagel [1997] – T. Nagel, Widok znikąd, tłum. C. Cieśliński, Fundacja Aletheia, Warszawa 1997

Organ Donation and Transplantation [2016] – Organ Donation and Transplantation, Assessment of allocation policies for organs from deceased donors, Organ Donation and Transplantation, 2016 (http://www.odt.nhs.uk/pdf/Assessment_of_allocation_policies_for_organs_from_deceased_donors.pdf, dostęp 12.12.2016 r.).

OPTN [2016] – Organ Procurement and Transplantation Network, Policies, Organ Procurement and Transplantation Network, 2016 (https://optn.transplant.hrsa.gov/media/1200/optn_policies.pdf#nameddest=Policy_08, dostęp 12.12.2016).

Parfit [2015] – D. Parfit, Równość i pierwszeństwo, [w:] Antologia bioetyki, t. 4, cz. 2, Dystrybucja zasobów w opiece zdrowotnej, W. Galewicz (red.), Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 2015, s. 111-132.

Poltransplant [2016] – Poltransplant, Nowe zasady alokacji i dystrybucji narządów, Poltransplant, 2016 (http://www.poltransplant.org.pl/poltransplant.html, dostęp: 12.12.2016 r.).

Ross [2002] – W. D. Ross, The Right and the Good, P. Stratton-Lake (red.), Clarendon Press, Oxford 2002.

Sagmeister [2002] – M. Sagmeister et al., Cost-Effectiveness of Cadaveric and Living-Donor Liver Transplantation, „Transplantation”, (73/4) 2002, s. 616-622.

Schroeder [2016] – M. Schroeder, Value Theory, [w:] The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2016 Edition), Edward N. Zalta (red.), URL = https://plato.stanford.edu/archives/fall2016/entries/value-theory/, dostęp 12.12.2016.

Temkin [2015] – L. S. Temkin, W obronie egalitaryzmu, [w:] Antologia bioetyki, t. 4, cz. 2, Dystrybucja zasobów w opiece zdrowotnej, W. Galewicz (red.), Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 2015, s. 187-210.

Temkin [2000] – L. Temkin, Equality, Priority, and the Levelling Down Objection, [w:] The Ideal of Equality, M. Clayton, A. Williams (red.), Macmillan, 2000, s. 126–161.

Temkin [2012] – L. Temkin, Rethinking the Good. Moral Ideals and the Nature of Practical Reasoning, Oxford University Press, Oxford 2012.

Veath [2000] – R. M. Veath, Transplantation ethics, Georgetown University Press, Washington, D. C. 2000.

Veath, Ross [2015] – R. M. Veath, L. F. Ross, Transplantation ethics, Georgetown University Press, Washington, D. C. 2015.

Whiting [2004] – J. Whiting et al., Cost-Effectiveness of Organ Donation: Evaluating Investment into Donor Action and Other Donor Initiatives, „American Journal of Transplantation” (4/4) 2004, s. 569-573.

Williams [2015] – A. Williams, Nierówności zdrowotne i sprawiedliwość międzypokoleniowa, [w:] W. Galewicz (red.), Antologia bioetyki, t. 4, cz. 2, Dystrybucja zasobów w opiece zdrowotnej, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 2015, s. 317-328.

Żuradzki [2010] – T. Żuradzki, Równość, Interdyscyplinarne Centrum Etyki UJ, Kraków 2010, (http://www.incet.uj.edu.pl/dzialy.php?l=pl&p=32&i=1&m=22&z=0&n=2&k=14#_ftnref9, dostęp 12.12.2016 r.).

Inne teksty tego samego autora